Pse ndodhet në Beograd procesverbali i Kongresit të Elbasanit

    Diese Seite verwendet Cookies. Durch die Nutzung unserer Seite erklären Sie sich damit einverstanden, dass wir Cookies setzen. Weitere Informationen

    Përkthyes

    Radio Projekt 21

    Ndegjo me Internet Explorer

    Ndegjo me Firefox

    Forumsstruktur

    Team

    • Pse ndodhet në Beograd procesverbali i Kongresit të Elbasanit

      Nga procesverbali i Kongresit të Elbasanit tek Normalja, një shekull universitar

      Njohja me një material që bën fjalë për zbulimin e procesverbalit të punimeve të Kongresit të Elbasanit nga Anila Lulani, e cila i referohet një mikrofilmi që gjendet në Institutin e Historisë në Shkup dhe që është kopje, e cila është marrë në arkivat e ish- Jugosllavisë, më ka lënë një shije të dyfishtë dhe një trishtim njëkohësisht.

      Para së gjithash shtrohet pyetja se si është e mundur që procesverbalet e ngjarjeve të mëdha historike të kombit tonë gjenden në Beograd? Si njohës i realiteteve historike them se, ky është një fakt që të çon në mendje idenë se kemi të bëjmë me pasojat e shërbimeve që i bëri Enver Hoxha serbëve, si një ushtar i bindur dhe konseguent i Bin Ladinit, Velimirit, Dushanit etj., që e zgjodhën atë si njeriun shërbëtor dhe rob të sllavizmit. Përtej kësaj edhe realitetet që përjetohen sot në Kosovë në marrëdhëniet me Serbinë, e kanë zanafillën tek vitet e mjaltit mes komunistëve shqiptarë dhe atyre jugosllavë.

      Nga ana tjetër, ky fakt i procesverbaleve është edhe një tregues se historia jonë kombëtare ka dëshmitë e veta edhe pse të fshehura në kohë. Duhet një profesor si Prof. Dr. Hysni Meziri apo një studiuese si Anila Lumani, që të na sjellin në vëmendje një fakt tjetër: rëndësinë historike të Kongresit të Manastirit, të Kongresit të Elbasanit, të hapjes së shkollës Normale.

      Nëse procesverbali i Kongresit të Elbasanit ekziston gjithsesi, një problem më madhor, po tjetërsohen godinat historike që i kanë rezistuar shekullit si ndërtesa, që janë më shumë se 100-vjeçare. Konkretisht, në ndërtesën ku u mbajt Kongresi i Elbasanit jo vetëm që nuk ka asnjë shenjë se atje është mbajtur ky kongres, por ka edhe një konflikt për ta përvetësuar dhe për t'ia shuar emrin një ngjarjeje të tillë historike. Dikur në këtë godinë ka patur një rrasë guri që datonte mbajtjen e Kongresit të Elbasanit e gdhendur nga një mjeshtër atdhetar, ndërsa sot ajo nuk ekziston.

      Po të bësh një shëtitje në rrugët apo rrugicat e qytetit të Elbasanit do të përballesh me pllaka përkujtimore mermeri ku janë gdhendur fjalët, që i bëjnë jehonë luftës partizane dhe komunizmit, ndërsa ngjarjeve madhore që kanë edhe godinat e zhvillimit të tyre, jo vetëm që ato nuk kanë mbishkrime, por u është tjetërsuar edhe funksioni. Kështu ka ndodhur me shtëpinë e Aqif Pashë Biçakçiut, me shkollën "Ruzhdije", me shkollën e Tebojës apo Normales së Elbasanit. Mos ndoshta një ditë një, dy, apo tre breza do të bëhen shpikës të këtij fakti, që ne sot e kemi në dorë dhe nuk ia vlerësojmë kontributin. Ne vetë jemi kthyer në mosmirëjnjohës të vlerave tona mbarëkombëtare.


      Zbulohet procesverbali i Kongresit të Elbasanit

      Ja çfarë thotë Anila Lumani në lidhje me gjetjen e procesverbalit të Kongresit të Elbasanit. "Kopja origjinale e procesverbalit të Kongresit të Elbasanit gjendet në arkivat e ish- Jugosllavisë, ndërsa në Arkivat e Shtetit shqiptar nuk ekziston një dokument i tillë. Një mikrofilm serb i sjellë nga Beogradi gjendet në arkivin e Institutit të Historisë në Shkup". "Ky dokument është procesverbal i Kongresit të Elbasanit, ku janë edhe 13 kërkesat e kongresit, si përshembull, për hapjen e shkollës Normale, hapjen e shkollave të tjera, sigurimin e mësuesve, etj. Po ashtu, këtu janë edhe emrat e të pranishmëve në Kongres, ndër të cilët është edhe Dervish Hima, Mit'hat Beu, Kristo Dako dhe personalitete të tjera të periudhës së fundit të Rilindjes Kombëtare shqiptare", tha historiani Skënder Hasani, i cili ka hasur në këtë dokument të vlefshëm gjatë hulumtimeve të tij. "Një kopje e këtij dokumenti gjendet në arkivin e Institutit të Historisë në Shkup, ku dhe e gjeta unë gjatë hulumtimeve. Është mikrofilm serb i sjellë nga Beogradi, të cilët kanë rënë në të nëpërmjet agjentëve të tyre", tha Hasani. Sipas tij, ky dokument nuk gjendet në Arkivin e Tiranës. "I ndjeri Prof. Dr. Hysni Meziri, njohësi më i mirë i Rilindjes Kombëtare dhe sidomos arsimit shqip, i cili dhe ka botuar disa vepra për këto çështje, kur ia tregova këtë dokument, më tha se një kopje e tillë nuk gjendet në Arkivin e Tiranës", tha Hasani.

      Kongresi i Elbasanit u hap më 2 shtator të vitit 1908 dhe i vijoi punimet deri më 8 shtator. Në të morën pjesë 35 delegatë, përfaqësues të klubeve dhe të shoqërive shqiptare të qyteteve të tilla të Shqipërisë, si Tirana, Durrësi, Dibra, Shkupi, Manastiri, Gjirokastra, Korça, Berati, Leskoviku, Përmeti, Ohri, Struga, Pogradeci, Janina, Filati, krahinat e Gramshit, të Skraparit etj. Nuk mundën të dërgonin delegatët e tyre Vlora, për shkak të terrorit të xhonturqve mbi atdhetarët e këtij qyteti, Shkodra, për arsye të veprimtarisë së reaksionit xhonturk, të përkrahur nga klerikët konservatorë dhe elementët fanatikë turkomanë, si edhe vilajeti i Kosovës, po për shkak të pengesave që nxorën klerikët dhe paria konservatore e fanatike, që përkrahte alfabetin arab. Megjithatë, klubi i Shkupit ngarkoi si përfaqësues të vetin Mithat Frashërin, ndërsa atdhetarët shkodranë njoftuan në mënyrë paraprake se do t'i njihnin vendimet e këtij Kongresi. Po ashtu, nuk u përfaqësuan edhe shoqëritë atdhetare të mërgimit".

      Vazhdon
    • Një shekull Universitet në Elbasan

      Rektori i Universitetit "A. Xhuvani" Elbasan, Prof. As.Dr. Liman Varoshi, si një studiues i këtij evenimenti mbarëkombëtar shprehet se, "Profilin kombëtar të Kongresit të Elbasanit e konfirmojnë një sërë treguesish, prej të cilëve ne do të veçonim ata tregues që në gjykimin tonë rezultojnë si të rëndësisë parësore në këtë drejtim, siç është fakti, se Kongresi kombëtar i Elbasanit (2-8 shtator 1909) përfaqëson mbi të gjitha një forum mbarëshqiptar ku morën pjesë në cilësinë e delegatit 35 përfaqësues të klubeve dhe shoqërive shqiptare, ndërmjet të cilëve do të veçonim: Orhan Pojani, Grigor Cilka, Gjergji e Sevasti Qirjazi, Mit'hat Frashëri, Dervish bej Biçaku, Refik Toptani, Ahmet Dakli, Hamdi Ohri, Abdullah Koprencka, Thoma Papapano, Nikoll Koçani, Selman Blloshmi, Simon Shuteriqi etj. Ndër të tjera duhet thënë se, ky Kongres mori vendime të rëndësishme që rezononin tërësisht me platformën e lëvizjes kombëtare shqiptare e në mënyrë të veçantë spikasnin ato që kishin të bënin me përhapjen e shkollave shqipe në krejt vendin".

      Në lidhje me rëndësinë e këtyre vendimeve, rektori Varoshi shton se, "Me vendimet që mori Kongresi i Elbasanit i dha një hov të mëtejshëm lëvizjes kombëtare shqiptare, e në këtë kontekst luftës për përhapjen e shkollës dhe të shkrimit shqip, e cila kushtëzoi pagëzimin e këtij Kongresi me epitetin shumë domethënës "Kongresi për shkolla".

      Duke qenë se hapja e Normales ishte vendimi më i rëndësishëm i këtij Kongresi, Prof. As. Dr. Liman Varoshi shton se, "Kongresi kombëtar i Elbasanit u thirr me iniciativën e klubit shqiptar të Selanikut. Në fillim të punimeve ai procedoi me zgjedhjen e një kryesie të përbërë nga 4 veta, me cilësinë e drejtimit të krejt punimeve të Kongresit. Në krye të kësaj kryesie u zgjodh Dervish bej Biçaku, i cili do të ushtronte të gjitha atributet e kryetarit. Janë problemet që trajtoi dhe vendimet që mori në interes të lëvizjes kombëtare shqiptare që e bëjnë këtë Kongres me karakter të theksuar mbarëkombëtar, për të cilën rektori Liman Varoshi pohon se, "Të themelohej në Elbasan, në vjeshtën e 1909-ës, një shkollë e mesme normale shqipe me gjashtë klasa, e cila do të përgatiste mësues për shkollat fillore shqipe dhe do të mbahej me kontributin e të gjitha klubeve dhe shoqërive shqiptare.

      Të ngrihet në qytetin e Korçës shoqëria qendrore shkollore "Përparimi", që do të kujdesej për mbajtjen dhe administrimin e shkollës normale, do të punonte për hapjen e shkollave të tjera shqipe, për botimin e librave dhe teksteve shqipe. Në Kongres u kërkua që shoqëria "Përparimi" të njihej zyrtarisht nga qeveria turke. Duhet shtuar se, në mbledhjet e fshehta delegatët e kongresit trajtuan edhe probleme të natyrës politike, që në thelb përputheshin tërësisht me atë çka kërkonte lëvizja kombëtare shqiptare. Kështu, delegatët në këto mbledhje shprehën kundërshtimin dhe mosbesimin ndaj regjimit xhonturk, afirmuan vendosmërinë për të siguruar autonominë e Shqipërisë dhe përmbushjen e qëllimit për një organizim sa më produktiv të komiteteve të fshehta që vepronin pranë klubeve ekzistuese".

      Trajtimi i një game të tërë problematikash që trajtoi dhe kontribuoi në kohën e vet para 100-vjetësh ky Kongres, është për të theksuar se edhe përgjegjësia e trajtimit të vlerave që përmban në vetvete Kongresi i Elbasanit, përbën një detyrim për brezat që duhet jo vetëm të jenë kujtimtarët e vërtetë të datave të tilla historike, por edhe të ruajnë me një fanatizëm atdhetar edhe simbolet e tyre, siç janë ndërtesat ku u zhvilluan punimet këto evenimente historike të kombit tonë. Kombi kërkon mbajtjen në kombë të godinave historike dhe jo "vjedhjen" e tyre si procesverbalet e ngjarjeve kombëtare. Edhe fakti që ende sot e kësaj dite, Normalja e Elbasanit nuk ka marrë statusin si Universiteti i Parë shqiptar, në një kohë që universitetet me emër në botë nuk e kanë nisur rrugën e tyre si shkolla me një program të caktuar siç e nisi Normalja e jonë.