Shqipja përballë sfidave

    Diese Seite verwendet Cookies. Durch die Nutzung unserer Seite erklären Sie sich damit einverstanden, dass wir Cookies setzen. Weitere Informationen

    Përkthyes

    Radio Projekt 21

    Ndegjo me Internet Explorer

    Ndegjo me Firefox

    Forumsstruktur

    Team

    • Shqipja përballë sfidave


      Konferencë shkencore për gjuhën standarde shqipe

      Gjuha standarde është duke u përballur me sfida të mëdha për shumë arsye, e megjithatë tribunat shkencore apo debatet janë të rralla lidhur me këtë çështje jetësore për shqiptarët kudo që janë ata. Megjithatë falë Kolegjit “Iliria”, përkatësisht Institutit për kërkime dhe shkencë, është organizuar dje në Prishtinë një konferencë ndërkombëtare me temën “Shqipja standarde dhe gjendja aktuale e përdorimit të saj”. Një tryezë shkencore që mblodhi rreth saj emrat më të njohur të kësaj fushe, e mbi të gjitha, nga të gjitha trojet shqiptare. Presidenti i këtij kolegji, prof.dr.Mixhait Reçi, në fjalën e tij përshëndetëse, me këtë rast tha se edhe ky institucion që arsimon breza të tërë të japë kontributin e tij në ruajtjen dhe zhvillimin e një prej vlerave më të mëdha kombëtare gjuhën shqipe.
      Ndërsa akademiku Rexhep Qosja referoi kumtesën me temën “Gjuha standarde në mes dy frontesh”, duke vënë në pah disa nga sfidat që po përballet gjuha standarde veçanërisht këtu 20 vitet e fundit. Gjithashtu prof.dr. Emil Lafe solli një sërë shembujsh konkret nga liberalizmi gjuhësor te domosdoshmëria e gjuhës standarde. Ndërsa prof. dr Shefkije Islamaj, vuri “gishtin” mbi kontestuesit e gjuhës standarde, duke i cilësuar ata si gjuhëtarë jo seriozë dhe as studiues të zhvillimeve historike e të sotme gjuhësore. “Ndër kontestuesit, numri më i madh i atyre që sot shkruajnë pa ngurrim kundër gjuhës standarde janë individë pa përgatitje minimale gjuhësore e profesionale dhe të tillë janë më të zëshmit. Ndër ta ka edhe ndonjë i huaj, gjerman, francez apo anglez, që merr guximin të kontestojë standardin e shqipe, në të vërtetë të bëhet avokatë i atyre që nuk ndihen mirë brenda këtij standardi”, u shpreh prof.Islamaj, duke shtuar se qëllimet e tyre janë më së paku gjuhësore, ato janë politike, krahinore përçarëse.
      Studiues të nderuar si prof.dr. Shezai Rrokaj, prof.dr. Isa Bajqinca, prof.dr Dieter Nehring,etj, që sollën me temat e tyre një kontribut të madh në këtë çështje, duke shqyrtuar disa nga problemet kryesore me të cilat ballafaqohet sot gjuha standarde dhe sfidat kryesore që dalin para saj.
      Ndërsa prof. asc.dr. Begzat Aliu në kumtesën e tij, u shpreh se sidomos kohët e fundit është zhvilluar një valë diskutimesh rreth gjuhës standarde, që kanë pasur si autorë, njerëz kryesisht larg dijes shkencore, megjithatë e kanë bërë atë objekt sulmi. “Propaganduesve të ndarjes së gjuhës shqipe sot nuk u mjafton ndarja e popullit shqiptar në shtete të ndryshme politike, nuk u mjafton ndarja me kufij politik, veç se vazhdojnë në mënyrën më anakronike t’i propagandojnë kufijtë e vjetër krahinorë, etnografikë, fisnorë dhe fetar të popullit shqiptar”, u shpreh prof.Aliu.
      Shqipja në Maqedoni
      Një nga përfaqësuesit e vetëm në këtë konferencë të shqiptarëve në FYROM ishte prof.Remzi Nesimi, që nëpërmjet vajzës së tij, Valbona Toska, u referua kumtesa “Shqipja standarde në Republikën e Maqedonisë”. Në këtë referat u sollën të dhëna të përgjithshme rreth shqipes që përdorin shqiptarët në FYROM, sa afër dhe larg janë me gjuhën standarde. “Gjuha shqipe në kushtet e kontaktit të drejtpërdrejt me maqedonishten u nënshtrohet ndikimeve prej saj dhe në vazhdimësi shpreh shmangie nga normat letrare”, tha znjToska, duke shtuar se këto vërehen në përdorimin e bashkëtingëlloreve të zëshme, në përdorimin e fjalëve maqedonasve si dhe në përkthimin e drejtpërdrejt të nocioneve. Duke vënë në pah disa prej dukurive që sfidojnë sot gjuhën standarde, prof Nesimi, mendon se duhet që dy institucioneve kompetente në Tiranë dhe në Prishtinë duhet të marrin përsipër zgjidhjen e dilemave, pasi Shkupi nuk ka qasje institucionale dhe mbetet me sytë e kthyer nga këto dy qendra. Ndërkaq prof .Nesimi ka nënvizuar hapat që duhet të ndërmerren në FYROM në raport me standarden, si të përkufizohet statusi i gjuhës shqipe, institucionet përkatëse të mbështesin me mjete financiare të destinuara për kultivimin e shqipes, te masat e gjera të ngrihet vetëdija se standardja nuk është ajo gjuhë që përdoret në komunikimi e përditshëm etj.
      Shqipja e shpërfillur në Malin e Zi
      Cila është pozita e sotme e gjuhës shqipe në Malin e Zi? Këtë pyetje parashtroi në kumtesën e tij studiuesi nga Ulqini, mr. Haxhi Shabani në këtë konferencë, duke sjellë përvojën ndërkombëtare sa i përket përkufizimit ligjor të gjuhës së pakicës si dhe atë në Malin e Zi. “Pozita e gjuhës malazeze ka një nivel më të lartë në krahasim me gjuhë të tjera, por problemi thelbësor nuk është ky, por ai i mungesës së konkretizimit të përdorimit të shqipes dhe gjuhëve të tjera të përmendura në ligjet përkatëse’, u shpreh studiuesi Shabani. Sipas tij, për shqipen në Malin e Zi, problem më vete përbën edhe fakti se shqipja edhe aq sa e lejojnë kornizat ligjore nuk përdoret. Pozitën e saj të mirëfilltë e zbulojnë tri çështje thelbësore. “E para, sidomos gjuha standarde nuk është varianti kryesor, i cili përdoret. E dyta, niveli i përdorimit institucional i saj është mjaft i kufizuar. Si i këtillë është gjuhë, e cila as nuk inkurajohet, as nuk ndalohet, por shpërfillet. Dhe, së fundi, shqipja është një nga përbërëset e dygjuhësisë, që n raport me gjuhën malazeze, ka pozitë më të ulët institucionale edhe në territorin ku shqiptarët janë shumicë”, tha z.Shabani.


      [IMG:http://i40.tinypic.com/35k7tk3.gif]

      Në jetë tri gjëra duhësh ti mendosh dy herë para se ti bësh :
      - Një Zemër para se ta thyesh...
      - Një Derë para se ta mbyllësh...dhe,
      - Një Fjalë para se ta thuash...