Mikel Gjokaj - "Toka dhe qielli"

    Diese Seite verwendet Cookies. Durch die Nutzung unserer Seite erklären Sie sich damit einverstanden, dass wir Cookies setzen. Weitere Informationen

    Përkthyes

    Radio Projekt 21

    Ndegjo me Internet Explorer

    Ndegjo me Firefox

    Forumsstruktur

    Team

    • Mikel Gjokaj - "Toka dhe qielli"

      Rreth ekspozitës “Mikel Gjokaj. Terre e cielo”, në Complesso del Vittoriano, Romë, që është hapër më 11 shtatori dhe do të qëndrojë e hapur deri më 10 tetor 2010. Ekspozita është kuruar nga Carlo Ciccarelli.
      [IMG:http://i56.tinypic.com/2lo0ryv.jpg]
      Ekspozita “Mikel Gjokaj. Terre e cielo”, në Complesso del Vittoriano nga 11 shtatori deri më 10 tetor 2010, është retrospektiva e parë italiane që i kushtohet mjeshtrit Mikel Gjokaj, lindur në Kosovë më 1946 dhe rezident në Romë që nga viti 1975, e cila mëton ta bëjë të njohur universin piktorik të artistit përmes mbi njëqind veprave që përfshijnë piktura në vaj, vizatime, akuarele, teknika të përziera dhe gdhendje të realizuara në tridhjetë e pesë vitet e fundit.

      Siç shkruan Enzo Bilardello “kam qenë disa herë në shtëpinë e Gjokajt dhe, menjëherë, e kam perceptuar se aty Roma nuk ekziston. Nga çfarëdo ane që të shikosh, shihet tokë, e punuar ose jo, shihet qiell, shihen drurë dhe lagje të shpërndara, por e ke të qartë se Romë as që të bie në sy dhe as që e ke ndjesinë më të vogël për këtë. Kam pyetur veten mos, pa e pasur të qartë, Gjokaj nuk e ka riprodhuar botën e tij të origjinës, sado që në kushte më të mira dhe prosperuese. Një botë me tri koordinata: toka, qielli dhe hierogamia e vazhdueshme e realizuar nga arti. Marinari Kolombo kishte nevojën ta vendoste origjinën në hapësirën e ujit gjithnjë të njëjtë, tokësori Gjokaj, edhe në vendin më tharë të historisë së artit, ka mundur ta gjejë një qoshk që i përsërit horizontet e origjinave të tij: tokës dhe qiellit”.

      Ekspozita
      Në Kosovë, kërthizë e Ballkanit, drita që ndizet në qiej është një dritë e trëndafiltë që me kalimin e orëve bëhet gjithnjë e më e kuqe derisa të bëhet e kaltër kobalt, vjollcë, violetë e errët. Këtu zë fill Lindja e Mikel Gjokaj kurrë nuk i ka harruar, në peizazhet e tij evokative, ngjyrat dhe qiejt e tokës së vet. Gjokaj është lindur në brendi, në një botë fshatare, e kur ka kërkuar horizonte të tjera, një të ardhme, është drejtuar kah Beogradi, edhe më brenda në zemrën e Ballkanit. Çka ëndërron një i ri kosovar, i rritur në një fshat i përmendur në kohërat e Homerit, me ritet e tij, peizazhet e palëvizshme, bashkëjetesën e etnive të çimentuara nga ritmet e punës në ara, që shkon në Akademinë e Beogradit? Të bëhet piktor. Akademia e Beogradit do t’ia ketë ngulitur një gjë si kod gjenetik: studimin e tipareve të çdo ngjyre të veçantë, të çdo marke të veçantë, me të gjitha gamat dhe sfumaturat, mundësinë për të përzier ose jo me ngjyrat tjera, kohëzgjatjen e saj, transparencën, dendësinë e bile edhe efektin psikik mbi atë që e shikon.

      Ekspozita në Vittoriano përshkon tërë aktivitetin artistik të mjeshtrit.

      Vitet ’70 karakterizohen nga dominimi i kulturës dhe vendosjes së Europës jugore: kulturë e plumbtë, serioze, problematike që përçohet në pikturë me zgjedhjen e ngjyrave të dendura, rezonancat opake, një pesimizëm që i qëndron si bazë e vazhdueshme sajimit të formës. “Pse një pikturë e vitit 1977 është titulluar Enigma? Me gjasë ngase fasha qendrore, e përbërë nga një njollë vegjetacioni, e përfshirë mes një rrafshi të parë toke dhe gjethesh të paraqitura në mënyrë shpërndarëse, lara-lara, dhe nga një qiell divizionist, nuk deshifrohet. Dihet se është natyrë, dihet se është peizazh, por si referim natyralistik copëzohet para syve tonë, është e pamundshme çdo qasje identifikimi dhe u lë hapësirë vetëm efekteve të përgjithshme që godasin retinën dhe sensibilitetin ndaj ngjyrave e atij që i shikon. Në fund natyra duket si një pretekst, ajo që vlen më shumë është varieteti i madh i ngjyrave, varietet i mbajtur nën kontroll nga një gamë kursimi. Enigma mbase është një natyrë që shndërrohet në pikturë me atë qiell të gërshetuar me penelata të ngjyra në vjollcë që priten, në kontrast me terrenin që është më okër dhe i gjelbër në mënyrë homogjene. Është pothuajse një pikturë abstrakte e lidhur për bishtit të një referenti natyralistik”. (E. Bilardello).

      Peizazhet e Gjokajt janë të ndërtuar nga një materie e dendur piktorike, nga variantet e pafundme blu – Prusia, përtej deti, kobalti – e pastaj nga e kuqja e kadmiumit, e kaltra e lehtë që ndërngjyroset në një vjollcë më të dendur.

      Duke filluar nga vitet ’80, këmbaleci i Gjokajt pasurohet me ngjyra më të sigurta dhe t disponuara me një sens dramatik të kontrastit, befasisë, dialektikës së saktë. Bëhet fjalë gjithnjë për peizazhe, se piktori është esencialisht, pothuajse në mënyrë të parashkruar, piktor i natyrës që i nxjerr të brendshmet në të gjitha stinët dhe në të gjitha kushtet e dritës.
      Në pesëmbëdhjetë vitet e fundit poetika e Gjokajt definohet njëherë e përgjithmonë, këmbaleci bëhet gjithnjë e më e ndritshme, ngjyrat bëhen delikate si akuarele.

      “Çfarë metamorfoze ka pësuar Gjokaj në 35 vitet e qëndrimit në Romë? Brusha e tij prej peizazhisti ka evoluar dhe bërë më fine: vënia në zjarr dikur e orientuar mbi një margjinë të ngushtuar natyre, thuajse një pjesë e shenjtë, punuar me ngjyra të dendura, është zgjeruar në horizonte në të cilat natyra shprehet me gjallëri, fuqi ngjyrash që shkojnë kah e dhunshmja... Kushti më i mirë për t’i vlerësuar pikturat e Gjokajt është pranë studios së tij, në fushat e Romës... “. (E. Bilardello).

      Mikel Gjokaj është lindur më 11 nëntor 1946; ka frekuentuar shkollën e lartë të Arteve të Bukura në Prishtinë gjatë vitit akademik 1968-1970 dhe Fakultetin e Arteve të Bukura, seksioni i pikturës në Universitetin e Beogradit, në vitet 1970-1974; në tetor 1975 shkon në Romë, ku jeton edhe sot.