Nderimi ndaj Zojës së Bekuar

    Diese Seite verwendet Cookies. Durch die Nutzung unserer Seite erklären Sie sich damit einverstanden, dass wir Cookies setzen. Weitere Informationen

    Përkthyes

    Radio Projekt 21

    Ndegjo me Internet Explorer

    Ndegjo me Firefox

    Forumsstruktur

    Team

    • Nderimi ndaj Zojës së Bekuar

      Nderimi ndaj Zojës së Bekuar

      Nderimi ndaj Zojës së Bekuar


      Detyra e Zojës së Bekuar në veprën e shëlbimit përmes Jezu Krishtit është e asaj natyre saqë, e vetmja prej njerëzve e meriton të quhet bashkëshëlbuese. Në BR e shofim atë jo vetëm në faktin e mishërimit dhe vdekjes – varrimit – ngjalljes por edhe në bashkimin e Kishës së parë (Vap 1,14) “Të gjithë këta ishin të përqëndruar prore së bashku në uratë me disa gra, me Marinë, Nënën e Jezusit, dhe me vëllezërit e tij”.
      Kur autorë të ndryshëm thonë se deri në Koncilin e Efezit (431) nuk ka pasur ndonjë nderim liturgjik ndaj Zojës mendohet në aso nderimi çfarë sot Kisha e ka e që është zhvilluar gjatë historisë psh. festat e Zojës, kisha që i janë kushtuar, shenjtëroret, definimet solemne të dogmave etj.
      Qysh në katakombet e Romës të shek. II dhe III vërehen figura të zojës. Për më tepër lindja dhe zhvillimi i ciklit liturgjik të krishtlindjeve prej shek. IV do të na jep mundësi të reja për zhvillimin e nderimit ndaj më të madh marian.
      Pra është pikërisht Koncili i Efezit i cili do të shtojë mundësitë e një zhvillimi më të madh të këtyre elementeve me definimin e “theotokos” (Zoja e Bekuar, Nëna e Zotit (Hyjlindëse).
      Kështu lajmërohen kisha kushtuiar Zojës Bekuar. Se sa ishte përhapur kjo dukuri na dëshmojnë edhe tekstet e shën Çirilit të Aleksandrisë (+ 444). “Të falem, o Nëna e Zotit! Besimtarët e drejtë i kushtojnë kisha emrit tënd në qytete, fshatra e ujdhesa”.
      Kisha më e vjetër kushtuar Zojës Bekuar në Romë duket të jetë në vendin e kishës së sotme S. Maria trans Tiberim, atëherë Zoja e Madhe (S. Maria Maggiore).
    • Me rëndësi është të thuhet se me ndërtimin dhe kushtimin e kishave Zojës së Bekuar do të shtohet edhe nderimi i fegureve të saja.
      Për këtë më tepër ishte e njohur Lindja se sa Perëndimi. Figura e parë e njohur e Zojës quhet “odegitria” të cilës sipas traditës mretëresha Eudoksia prej Jeruzalemi i’a dërgon kusherirës se veet Pulherisë. I përshkruhej shën Lukës. Në Lindje edhe një tjetër i përshkruhej shën Bartolomesë (Armeni).
      Në Perëndim gjithashtuato ekzistonin por që nga shek IV. Kështu çdo kulturë do ta paraqes në mënyrën e vet: Arti bizantin e paraqet si mbretëreshë pranë Krishtit, Mbretit të botës; renesansa e paraqet në pastërtinë e bukurisë klasike; Baroku si gruan e veshur me diell, fituesen e djallit dhe periudha moderne si bashkëpuntore në veprën e shëlbimit.
      Festa e parë e Zojës lajmërohet në shek. e V në Lindje. Dëshmi janë hymnet e një shkrimtari sirian Balaja por edhe fjalimi i famshëm i Proklit të Carigradit i vitit 429. Bëhet fjalë për të kremten e Zojës së Bekuar me theksin mbi virgjiritetin e saj dhe festohej me 26 dhe 27 dhjetor pas Krishtlindjes.

      Lutja të “Falem Mari” në mënyrën e sotme si lutet përbëhet prej tekstit të shën Lukës (1,28.42). Rruzarja e Zojës si një mënyrë jo liturgjike e lutjes së “Të falemi Mari” i përshkruhet shën Dominikut (1170-1221).
      Lutja Engjëlli Tenzot për herë të parë përmendet në një kuvend françeskan në Pizë më 1236, ndërsa Mbretëreshe e Qiellës në kohën e Pashkëve në vend të Engjëlli tenzot ka hyrë në shekullin e XVIII dhe e porositë papa Benedikti XIV.

      Festat e Zojës Bekuar
      Kalendari Romak i Reformuar për mbarë Kishën përmban këto festa të Zojës së Bekuar:
      Tri të kremte: Maria - Nëna e Hyjit (1 janar); Të Ngriturit ne qiell (15 gusht); Të Zënët e pa mëkat te Zojës (8 djetor).

      Dy festa: Vizita e Zojes Bekuar (31 maj); Lindja e Zojës së Bekuar (8 shtator)
      Katër përkujtime të obligueshme: Festa e Zojës Virgjërës Mari Mbretëresha qiellit e dheut (22 gusht); Zoja e dhimbshme (15 shtator); Zoja Rruzare (7 tetor); Paraqitja apo kushtimi i Zojës në tempull (21 nentor).
      Katër përkujtime te paobligueshme të Zojës janë: Zoja e Lurdit (11 shkurt) Zemra e Zojes (e shtuna pas festes se Zemres Krishtit); Zoja e Karmelit (16 korrik) Shugurimi i bazilikes së Zojës (5 gusht).
    • Përshpirtëria ndaj Virgjërës Mari


      Përshpirtëria e katolikëve ndaj Nënës së Jezu Krishtit, Zojës së Bekuar është e lashtë, që nga ditet e para të Kishës. Ajo përherë, deri në ditët tona, ka zënë një vend krejt të posaçëm në lutjet e besimtarëve dhe përshpirtërinë e gjithëmbarshme kishtare, që nga Papat e Romës (Papa Gjon Pali II, krejt papatin e vet ia besoj Marisë me fjalët/moton: Totus tuus – krejt i yti), ipeshkvijtë, meshtarët e deri te besimtari më i thjeshtë, sepse devocioni i vërtetë për Nënën e Zotit është në të vërtetë devocion kristocentrik dhe është i rrënjosur shumë thellë në misterin e Trinisë Shenjte, si dhe në misterin e Mishërimit.

      Nuk është e tepërt të thuhet se Marija e ka merituar një nderim dhe devocion kaq të madhë, për arsye se Ajo ëshë personi kyq në historinë e shëlbimit, që ka vendosur ardhjen e Shëlbuesit. Të kujtojmë „PO“-në e saj të guximshme dhe plotë fe, për ta lindur më fuqinë e Shpirtit Shenjt Fjalën e Hyjit. Po-ja e saj ishte akti vendimtar dhe akt i pranimit për të filluar epoka e re njerëzore. Ajo ka lejuar të jetë Grua, e cila krejtësisht dorëzohet në shërbim të Fjalës. Trinia Shenjte ka ngritur përmes Marisë shatorin e vet për të qënë Emanuel – Zoti me ne. Maria u bë tendë hyjnore, ku banon Hyji i gjallë, që përmës saj të mund të realizohet plani i amshuar i Atit; përmes Saj të mund ta takoj përsëri njeriun e rënë dhe të humbur në shkretërirën e botës. Këtë të vërtetë bibliko-teologjike besimtarët e krishterët përherë e kanë ushqyer me një nderim të lartë me përshpirtëri të thjeshtë dhe spontane, duke i thurur asaj vargje urate e poezie, që sot luten në gjithë botën më shumë përkushti dhe dashuri.

      Mandej, nuk mund të paramendohet përshpirtëria e një katoliku pa lutjen, përshpirtërinë, devocionin dhe përkushtinë ndaj Nënës Qiellore, Zojës së Bekuar. Zoja është bërë nënë e të gjithëve, Nënë për të pleqë e plaka, të rinjë e të reja. Ajo është bërë shembull ndjekës për të krishterët e të gjitha kohërave, sa i përketë besimit, shërbimit, dhurimit etj.. Ajo është siguria jonë, sepse në qiell nuk pushon të ndërmjetësojë te Birin i vet për ne.
    • Disa vargje nga Shkrimi Shenjt qe flasin per Virgjeren Mari:

      Engjelli Gabriel, duke hyr tek ajo, tha: "Të falem, o Hirplote! Zoti me ty!" (Lk 1, 28). Shprehja Hirplote ne greqisht ka nje domethenie te veçante. Rrjedh nga folja charitoô, qe do te thote te nderosh me bekim. Pra ne e nderojme Marine.

      Roli i Marise shihet qarte qysh ne librin e pare te Shkrimit Shenjt, ne Zanafille: "Armiqësi do të vë ndërmjet teje e gruas, ndërmjet farës sate e farës së saj: fara e saj do të ta ndrydhë kokën, kurse ti do t’ia sulmosh themrën." (Zan 3, 15). Ora eshte evidente roli i nje gruaje qe do te kundershtoi djallin (e Jezusi sigurisht qe nuk eshte nje grua).

      Te shkojme te shembulli i Zbuleses: "Kur dragoi pa se qe plandosur në tokë, zuri ta salvojë Gruan që lindi djalin. Por Gruas iu dhanë dy krahë të mëdhenj si të shqiponjës së madhe që të fluturonte në shkretëtirë, në vendin e saj, ku, e fshehur nga Gjarpri, të ushqehej një kohë, dy kohë e një gjysmë kohe. Atëherë Gjarpri volli nga goja ujë, si lumë, përmbas Gruas që ta merrte lumi. Por toka i doli në ndihmë Gruas: toka e hapi gojën e vet dhe e përpiu lumin që Dragoi e lëshoi nga goja e tij. Atëherë Dragoi, i hidhëruar kundër Gruas shkoi e zuri luftë kundër tepricës së pasardhësve të saj, kundër atyre që mbajnë urdhërimet e Hyjit dhe e ruajnë dëshminë e Jezusit." (Zb 12, 13-17).
      Ketu eshte gruaja eshte e qarte se eshte Maria, qe ka lind djalin, po ashtu eshte e qarte lufta ndermjet gruas e djallit. Me ke duhet te jemi? A mund te harrojme te gjithe ate se çfare Gruaja ka bere per ne? Jo, absolutisht. Duhet te jemi te bashkuar me Gruan kunder te keqes.

      Sa i perket Tradites se Kishes, nese te intereson te pergatis nje liste te madhe me citime te Eterve te Kishes (por para kesaj evidence, do te thuash se nuk vlejne asgje, sepse vlen vetem Bibla). Mos harro se ne te gjitha Kishat apostolike, Maria eshte e dashur e nderuar, dhe jo vetem ne Kishen Katolike.

      Perkundrazi, ne Meshen sipas Ritit Romak kemi vetem nje referim ku permendet Maria me te gjithe shenjterit (ki meshire per te gjithe ne: na bej pjese te jetes se amshuar, se bashku me te Lumen Virgjeren Mari, Nenen e Zotit, me apostujt e te gjithe shenjterit, qe ne çdo kohe te lavderuan: dhe ne Jezu Krishtin, Birin tend do te kendojme lavdine tende) dhe ky tekst nuk eshte nje tekst adhurimi.

      Ndersa ne Liturgjine Ortodokse, Maria permendet shpeshhere, ne shume pjese te Liturgjise. Po ashtu nese sheh Kisha tjera, si psh. Kisha Etiopise, do te mrekullohesh sa eshte e rendesishme Maria ne liturgjite e tyre: prej tyre kemi shume per te mesuar.

      Ad Jesum per Mariam,
      don alberti
    • Atehere:
      Kush jane shenjterit? Jane ata njerez qe nepermjet pagezimit dhe thirrjes per shenjteri qe merret ne Pagezim, kane bere nje jete te kushtuar ekskluzivisht Zotit dhe te afermit te tyre. Thirrja per shenjteri i perket cdo besimtari. Mvaret nga liria personale, pastaj, a e realizoj kete thirrje apo jo. Shenjterit jane pikerisht ata te pagezuar qe kane realizuar kete thirrje ne jeten e tyre.
      Si rrjedhoje, per ne qe jemi ne ecjen e fese, ata para se gjithash na kujtojne se shenjteria eshte e mundshme, jo per meritat tona, por sepse Jezu Krishti, i vdekur dhe i ringjallur per ne NA shenjteron. E jona eshte vetem pergjigjja pozitive.
      Se dyti, shenjterit jane edhe ndihmetaret tane ne kete ecje. Pra, meqe ata vete e kane persosur ecjen e tyre dhe gjinden ne Trinine Shenjte per amshim, me lutjen e tyre drejtuar kesaj Trinie Hyjnore per ne na nxjerrin hiret e nevojshme per ecjen tone te fese, pra per shenjterimin tone. Nga ketu del se: JO shenjterit na i japin hiret nga vetvetja, por lutja dhe ndermjetesimi i tyre i persorur na i nxjerr keto hire nga Hyji, i cili eshte i vetmi burim i hireve.
      Puthja apo lloje tjera nderimi i ikonave dhe i truporeve nuk eshte ADHURIMI i shenjterve, por NDERIMI i tyre dhe i meritave te jetes se tyre virtuoze, si dhe lutja jone qe ata te ndermjetesojne per ne tek Hyji. Nese i degjoni me vemendje lutjet e dites se ndonje shenjti gjate meshes, askund nuk thohet per shembull: "Shen Francesk, te lutem me bej te krishtere te persosur", por lutjet e meshes fillojne gjithmone me kete lloje formule apo me te tilla si kjo, por qe kane te njejten permbajtje: "O HYJ, Ate i Shenjte, ti nepermjet Jezu Krishtit e shpetove bote, bej qe ME NDERMJETESINE e ketij shenjti ....(emri i shenjtit), te jetojme ne hirin tend....", etj., etj. Pra, lutjet i drejtohen Hyjit, me NDERMJETESIMIN e shenjti/shenjtereshes.
      Se treti duhet thene se e gjithe kjo bazohet tek FEJA JONE qe e shpallim sahere qe recitojme/lusim "Besojmen". Ne "Besoj" eshte nje formule qe thote: "Besoj... ne bashkesine e shenjterve", pra si te pagezuar ne jetojme ne bashkesi shpirterore me cdo te pagezuar mbi toke dhe me cdo te pagezuar qe ecjen e tij e ka persosur e qe tani gjindet i shenjteruar ne qiell. Mos te harrojme se Kisha mbi toke eshte nje kishe ne ecje ne bashkim me Kishen Qiellore dhe ne drejtim te Kishes Qiellore, ose, e quajtur me nje gjuhe biblike dhe te Eterve te Kishes: "Jeruzalemi tokesor ecen me Jeruzalemin Qiellor dhe drejt Tij".
      Prandaj, edhe meshtari nuk ka si te nderhyje ne keto raste, sepse nuk ka material negativ. Nese kalohet ne ekstreme, sigurisht qe secili meshtar, fale formimit te tij specifik, din se si duhet te veproje. Natyrisht qe menyren e veprimit, persa i perket aspektit meshtarak, nuk mund te "diktohet" nga askush tjeter, pervecse nga vete meshtari, meqe - sikurse thashe - jane "gjera te brendshme" te meshtarise.
    • Më 8 shtator kalendari Kishtar kremton festën e Lindjes të së Lumes Mari Virgjër






      Me 8 shtator Kisha kremton festën e Lindjes të së Lumes Mari Virgjër. Kjo festë te populli shqiptar njihet me emrin festa e Zojës së Vogël. Tradita e kësaj feste lindi në shekujt e parë në Lindje dhe ishte Papa Sergji I, në shekullin e VII, ai që e shtini këtë festë në kalendarin liturgjik të Kishës. Me përkujtimin e kësaj feste, që tradita kishtare e njeh me emrin “Të lindurit e Zojës”, kremtojmë ditëlindjen e Virgjërs Mari, Nënës së Tënzot, në kraharorin e së cilës u mishërua Jezu Krishti.
      Burimi kryesor i zanafillës së kësaj feste gjendet në Ungjillin apokrif të shekullit të II e këndej ka një traditë shumë të lashtë. Joakimi e Ana ishin të shtyrë në moshë, nuk arrijnë të kenë fëmijë e atëherë Joakimi ankohet tek Zoti, i cili i kumton se do të ketë një foshnje, një vajzë. Ky është tregimi që kemi në Ungjillin e Jakobit. Maria pastaj edukohet në tempull të Jerusalemit e pikërisht afër këtij tempulli, në Mesjetë, kryqtarët kanë ndërtuar njërën nga bazilikat më të bukura të Tokës së Shenjtë, pikërisht në përkujtim të Lindjes së Virgjrës Mari.
    • Lindja e Virgjërs Mari lidhet në mënyrë të pazgjidhshme me ardhjen e Mesisë, si premtim, përgatitje dhe fryt i shëlbimit. Agim që i paraprin diellit të drejtësisë, Maria i paralajmëron mbarë botës gëzimin e lindjes së Shëlbuesit. Është, prandaj, guri i kufirit ndërmjet Besëlidhjes së Vjetër dhe Besëlidhjes së Re. Errësira e natës tërhiqet, ndërsa nis të duket agimi i ditës së re, që na sjell lirinë në vend të robërisë së ligjit të vjetër. Gjithë krijesa këndon nga gëzimi i kësaj dite, njerëz e engjëj bashkohen për të marrë pjesë në kremtimin e liturgjisë së sotme. Është dita në të cilën Krijuesi i gjithësisë ndërtoi tempullin e vet, dita në të cilën, përmes një projekti të mrekullueshëm, krijesa bëhet banesë e zgjedhur e Krijuesit.
    • Festa e kësaj dite, që shënon fillimin e shëlbimit tonë, na sjelltë bashkimin e paqen me ndërmjetësinë e Vashës së Nazaretit.

      Krishterimi me emërtime të ndryshme e nderon Virgjërën Mari dhe Atë ia paraqet besimtarëve si shembull e shkollë feje (besimi), shërbimi e përkushtimi ndaj Zotit e ndaj të afërmit. Pse? Sepse “Virgjëra Mari është shenjtërorja e gjallë e Fjalës së Zotit, Arka e Besëlidhjes së Re dhe të amshuar.” Koncili Kishtar i Efezit (viti 431) në fakt e pohoi amësinë hyjnore të Marisë duke e quajtur Theotókos, sepse prej Saj lindi Fjala, falë Saj u bë njeri Biri i Zotit, që jetoi mes nesh.



      E duke mbërritur përmes shekujsh tek Koncili II Ekumenik i Vatikanit vëmë re se në këtë Koncil Maria u shpall “fytyrë e Kishës e shembull i shkëlqyer i besimit dhe i dashurisë”, duke nënvizuar kështu në mënyrë të veçantë qenien e saj shembull për Kishën. “Kisha, gjatë gjithë jetës së saj, e mban me Nënën e Zotit një lidhje që në misterin e shpëtimit, rrok të kaluarën, të tashmen dhe të ardhmen dhe e nderon si nënë shpirtërore të njerëzimit dhe ndërmjetësuese hiresh Hyjnore”.
    • "Të Lémt e Zojës"
      Atë Gjergj Fishta


      Shka kanë rá, thue, mbramë do valle,
      Qi atje larg, kah Nazareti,
      Kanë jehue n’per male e zalle?
      E pse qiella, toka e deti
      Disi n’gaz sot janë stolisun,
      Per të cillen Shkrola flet?

      Po thonë Anës e Joakimit
      Se ‘i hyll vajze u paska lé,
      Si ajo drita prej agimit,
      Si ajo voesa e nadjes s’ré:
      Syni i sajë nji rreze di’llit,
      Shtati i sajë gjeth drandofillit:
      Nji Prendverë n’blerim të vet!

      Kúr po i qeshka syni e ftyra
      Neper rreze të bindueshme,
      Thue po u ndęka atë herë pasqyra,
      M’t’cillen prirun Mendja e amshueshme,
      T’natyrës s’vet sheh t’kthelltat hije,
      Edhe gjallë t’hyjnueshmen Dije
      M’nja si vedin e perfton.

      Disá bija t’Izraelit
      N’shęj pa’n dá n’shekull, si bora,
      Kah shkrepë dielli krés s’zabelit:
      Si ‘ i Suzanë, si nji Debora,
      Si Abigajli – e pastra lule,
      Me Juditen n’atë Betule,
      Kapidanat qi i shkurton.
    • Por, si Kjo, nuk duel kurrnjâna,
      As kah hiri, as kah pashija;
      Emen t’bukur edhe Nâna
      Ksa’i ka njitë, tu’ e quejtë M a r i j a:
      Nji send qi, kur t’xâsh ket’ ęmen,
      N’shpűzë të ferrit anmiqt tręmen,
      Si me u shkrepë rrfeja e Tenzot.

      Kuer m’ngujime t’t’naltë Empirit,
      Ati i Dritës ketë Bí e páka,
      Edhe Nânë m’i a zgjedhë të Birit
      N’fllad t’Dashtnís së vet Ai dáka:
      Kaq iu dukka synit t’ Tí,
      Sá me e dashtë n’gjak e n’gjiní –
      N’gjiní nierin me nji Zot!

      Ęjët atë herë marrin flutrimin
      Kupa e qiellës mâ e ndeztë kah kthiellet,
      E, si pasë e kishin msimin,
      Dymbdhetë hyj shkepin prej qiellet,
      per me ndreqë me ta nji keze
      Të tânë dritë e të tânë rreze,
      Zojës Mari m’i a çue per shęj.

      Fíll kah hâna mandej zbrisin
      Krah- praruem të trollit t’Zotit
      Kű ata hîjn me ‘i herë t’i a shndrisin
      Hânës argjanin, ndryshkë prej motit:
      Perse hâna n’kohë qi t’vije,
      Ksajë Bij, shkamb nen kambë do t’rrije
      Si tha Njai, qi urdhnon mbi ręj.
    • E me rreze të ksajë hâne
      E me ato rreze të diellit,
      Ejët kanë nisë prap fíll t’a xâne
      M’endë nji veshë mbas xęjes s’qiellit,
      Me të cillen do t’kandritet
      Vasha e vogel – kúr të rritet –
      Si Mretneshë e qiellës e e dheut.

      Pse Mbretneshë kjo Vashë do t’vęhet
      Mbi rudina të Parrizit,
      - Gurra e dritvet fill kű xęhet –
      Si edhe m’rrahe të morrizit;
      E perpara kësajë Zoje
      Gjű ‘n natyra do t’lakoje:
      Para Nânës së Nazareut.

      Nazareu, po Fjala e t’Lumit,
      Si e caktuemja t’mbrrîje stina,
      Ka me dalë prej gjiut t’Amshu’mit,
      E, si n’bashkë bjen serotina,
      Ka me u djergë n’zemer t’ksajë Bije,
      Neper ravë, qi Ai veç mund t’dije,
      Per me marrun mish e gjak.

      E m’atë herë kjo fjolle kemit
      Kjo pinjollë – lule Jerikut
      - Nâmi i dheut, e i Ruzalemit –
      Ka m’i a shtypun kryet anmikut:
      Kryet anmikut ka m’i a shtypun,
      Qi ‘i herë n’Eden m’Landë tue hypun,
      Mbarë njerzimin shtini n’lak.

      Rritu, prá, deh! rritu, o e Lume!
      Si filzat kah Prendvera,
      Si qeprizat permbi lume,
      Si njai lili, qi i vjen era:
      E si rrezja endu shtatit,
      Perse t’lémt nen hije t’mkatit
      Syt t’U kqyrin per shelbim.
    • Lindja e Virgjëres Mari
      Ramoc – Gjakovë
      08.09.2010.

      Të merkurën me 8 shtator Kisha katolikë feston Lindjen e së Lumës Virgjëres Mari. Kjo festë festohet edhe në ipeshkvinë tonë në famullinë e Becit dhe në Kishën filjale të famullisë së Gjakovës në Ramoc. Kjo festë në popull është e njohur edhe me emrin Zoja e Vogël kurse në disa familje edhe Zoja e Merturit.