Bediuzzaman Said Nursi

    Përkthyes

    Radio Projekt 21

    Ndegjo me Internet Explorer

    Ndegjo me Firefox

    Forumsstruktur

    Team

    • ç) Lamtumirë Stambollit

      Stambollin e la nëpër dallgë të mëdha. Bediuzzamani i cili u nda nga Stambolli me hidhërim, për arsye se s’mundi t’i realizojë kërkesat e veta, shkroi këto fjalë:
      Letrarët duhet të jenë të edukuar... edhe gazetat e kanë për detyrë të edukojnë mendimet. Po shoh se disa shkrimtarë janë bërë të pamoralshëm dhe disa gazeta shpallin mëri. Po qe se kësaj i thonë sjellje dhe po qe se mendimet e përgjithshme lëkunden sa andej këndej, të jeni dëshmitarë se unë po heq dorë e nuk jam i tyre.. në vend të tyre më mirë të sodis gjithësinë në malet e larta kurde.

      Si është e mundur që të tërhiqem nga qytetërimi? Por ja pra, unë parapëlqej jetën endacake ndaj një qytetërimi që despotizmi i është ngatërruar me mëkate të imoralitetit. Sepse ky qytetërim popullin e bën të varfër, pa moral e të poshtër. Kurse qytetërimi i vërtetë, llojin e njerëzve e çon përpara në një përsosmëri, virtytet e bukura të së cilës dalin në pah. Nga këto pikëpamje po qe se e dua këtë qytetërim, do të thotë që jam antinjerëzor.

      Dhe arsyeja që unë mirëpranoj demokracinë është kjo: Në të ardhmen dera e parë e përparimit përrallor të Azisë dhe të popujve muslimanë është në liri dhe demokraci. Kurse çelësi i fatmirësisë dhe i fronit islam është tek kuvendi real i demokracisë. Deri tani 300 milionë muslimanë shpirtërisht kanë qenë duke u shtypur nën shtrëngimin e mizorëve të huaj. Vetëm atëherë secili individ i këtij populli do të zotërojë një pjesë të lirisë së vërtetë... Në këtë rast për të shpëtuar nga robëria, demokracia është shpëtimi i padiskutueshëm i 300 milionëve. Po qe se imagjinojmë se duke ndërtuar lirinë dëmtohen 20 milionë njerëz, atëherë u qofshin falë ata njëzet për të fituar 300.

      Mjerisht parimet tona të përparimit nuk janë si elemente të ujit që nuk ndahen njëra me tjetrën, por janë si ato të ajrit... Inshallah do të përputhet me rrymën e të vërtetave të fesë islame, që me dritën e shkencës të prodhojë nxehtësi. Në këtë rast do të formohet një drejtësi reale: Rroftë demokracia që pason rrugën e sheriatit, le të jetojë liria e vërtetë e ndritur, e cila ka dalur nga edukimi i drejtësisë së vërtetë islame.

      - Bediuzzamani rikthehet në Van

      Bediuzzamani kur u nda nga Stambolli, gjatë rrugës për në Van kalon nëpër Batum (sot qytet në Gjeorgji) dhe ndalet edhe në Tiflis (kryeqytet i Gjeorgjisë). Atje del në kodrën “Shejh San’an” (territor i Rusisë). Duke soditur i afrohet një polic rus dhe e pyet: - Çfarë po sheh kështu me kujdes?
      Bediuzzamani i përgjigjet: - Po bëj planin e medresesë sime.
      Polici thotë: - Nga je?
      Bediuzzamani: - Nga Bitlisi.
      Polici: - Këtu është Tiflis!
      Bediuzzamani:- Tiflisi me Bitlisin janë vëllezër
      Polici: - Çfarë do të thuash?
      Bediuzzamani: - Në kontinentin e Azisë dhe në popujt muslimanë do të shndrisin tre drita. Përkundrazi tek ju tre errësira. Kur do të thyhet mizoria despotike, atëherë unë do të vij dhe do të ndërtoj medresenë time.
      Polici: - Kjo që thua s’bëhet kurrë! Po i çuditem shpresës tënde.
      Bediuzzamani: - Edhe unë po i çuditem mendjes tënde! A është e mundur që të vazhdojë ky dimër? Mos dysho se çdo dimër e ka një pranverë dhe çdo natë e pason një ditë.
      Polici:- A nuk po e sheh që muslimanët janë copëtuar?
      Bediuzzamani: - Ata kanë shkuar për studime. Ja India (atëherë përfshinte edhe Pakistanin, Bangladeshin, etj.),është një “djalë” i zoti i fesë islame, i cili po studion në shkollat e larta angleze. Ja Kajroja është një “djalë” inteligjent, që studion ekonominë në Angli. Kaukazi dhe Turkistani janë dy djemë trima të islamit, të cilët po ushtrohen në shkollat ushtarake ruse, etj...

      Duke marrë diplomat e tyre, secili nga këto djem fisnikë, do të dalë në krye të një kontinenti, duke valvitur flamurin islam të prindërve të tyre madhështorë, duke u lartësuar kështu në vendet më të larta. E në këtë mënyrë për inat të tyre do ta kthejnë rrotullimin e botës mbarë, duke zbuluar sekretet e caktimit të Zotit (xh.sh.).

      Udhëtimi për në Sham (Damask)

      Në fillim të vitit 1911, Bediuzzamani mbaron udhëtimet e tij në krahinat lindore dhe në mars shkon për në Damask, Siri.Atje e vizitojnë shumë dijetarë të rrethit. Në xhaminë Emevije mban hutben (ligjëratën) e xhumasë, përpara dhjetë mijë njerëzve dhe njëqind dijetarëve të famshëm, e cila brenda disa ditëve u botua dy herë dhe u shpërnda nëpër popull, ku u vlerësua jashtëzakonisht.

      Në këtë hutbe Said Nursiu pati për subjekt, problemet e muslimanëve. Këtu do të parashtrojmë një nga pjesët më të rëndësishme të hutbes.
    • a)Hutbeja e Shamit (Ligjërata e Damaskut)

      Pas falenderimit të All-llahut (xh.sh.) dhe dërgimit salavatë (përshëndetje) Hz. Muhammedit (a.s.m.), familjes dhe shokëve të tij:O vëllezër arabë që po dëgjoni këtë ligjëratë në xhaminë Emevi! Unë s’kam dalur në këtë minber (podium) për t’ju udhëzuar. Sepse unë nuk kam arritur deri aty saqë t’ju jap mësim. Gjendja ime i përngjan një nxënësi që shkon në medrese, merr mësimin dhe në mbrëmje kur kthehet në shtëpi, ia lexon babait të vet, në mënyrë që të kontrollojë veten, a e ka kuptuar mësimin apo jo dhe pret fjalën e të atit se çka do t’i thotë.

      Ja edhe ne jemi si ky fëmija, jemi nxënësit tuaj dhe ju jeni mësuesit e popujve muslimanë. Ja pra tani edhe unë, do t’ua paraqes mësimin para jush, që jeni mësuesit tanë, në këtë mënyrë: Unë në këtë kohë dhe në këto vende mora mësim në shkollën e jetës dhe kuptova se: Shkaku i përparimit të të huajve, evropianëve dhe shkaku i prapambetjes sonë, janë gjashtë sëmundje:Xhamia Emevi në Damask, në të cilën është mbajtur Hutbeja e Shamit.
      E para: Është ngjallur dhe ka marrë jetë në zemrat tona pesimizmi.
      E dyta: Në jetën tonë shoqërore dhe politike ka vdekur drejtësia.
      E treta: Dëshira për armiqësi.
      E katërta: Nuk i njohim virtytet e ndritura që na bashkojnë njëri me tjetrin.
      E pesta: Përhapja e despotizmit si një sëmundje ngjitëse.
      E gjashta: Egoizmi ka bërë që të përpiqemi vetëm per interesat tona personale.
      Jeta shoqërore e cila ka qenë për mua fakultet mjekësie, më ka mësuar mjekimin e këtyre gjashtë sëmundjeve, nga barnatorja e Kur’anit, nga ku si ilaç kam marrë gjashtë fjalë dhe jam i bindur se për mjekimin e sëmundjeve të popujve tanë, ato janë bazë themelore.
      Fjala e parë: “El-emel”, do të thotë të mos e shkëpusim shpresën kurrë nga mëshira e Zotit (xh.sh.).
      - O bashkësia islame, po jap sihariqin: Në të vërtetë po duken shenjat e agimit të diellit të lumtur, që do t’i gëzojë muslimanët dhe së pari do t’ju gëzojë juve popujt arabë dhe osmanllinjtë, sepse lumturia e të gjithë muslimanëve varet mbi lindjen që është afruar. Përkundrazi atyre që pesimizmin e kanë tek hunda e tyre, me një bindje të padyshimtë unë po bërtas aq sa të më dëgjojë e gjithë bota se Ardhmëria do të jetë vetëm e islamit. Dhe në të ardhmen sundimin do ta marrin në dorë të vërtetat e Kur’anit dhe të besimit.

      Pra duhet të durojmë vështirësitë e tanishme dhe t’i bindemi caktimit të Zotit të madhëruar dhe fatit tonë, që neve na pret një e ardhme e shkëlqyer dhe të huajve një e kaluar e trazuar. Për këtë kam marrë mësim nga shumë argumente. Tani nga ato po ju sqaroj një argument e gjysmë. Le ta fillojmë nga parathënia:Të vërtetat e Kur’anit, shpirtërisht dhe fizikisht mbajnë vlera të përsosura të përparimit.

      Ana e parë e përparimit është e tillë: Të mos harroni kurrë se, historia reale është dëshmitarja më e saktë e së vërtetës. Dhe ja historia po na e tregon. Saqë edhe kryekomandanti i Japonisë që i mundi rusët, ka dëshmuar në mënyrë të tillë në lidhje me fenë islame:“Jo unë, por historia na dëshmon se muslimanët derisa kanë përjetuar të vërtetat islame, kanë përparuar dhe kanë arritur në qytetërimin e duhur. Muslimanët kur janë larguar nga të vërtetat islame, po aq janë larguar edhe nga qytetërimi dhe kultura e vërtetë. Kështu janë përballur me fatkeqësi dhe kanë rënë të mundur. Në fetë e tjera ndodh e kundërta. Pra, sa më tepër janë liruar nga feja e tyre që kanë qenë të lidhur fanatikisht, aq më tepër janë qytetëruar dhe kanë përparuar. Dhe kur kanë mbajtur lidhje me fanatizëm ndaj fesë së tyre, kanë mbetur mbrapa dhe kanë hasur në probleme të ndryshme. Këtë na e tregon qartë historia.

      Gjithashtu që nga shekulli i lumtur i Pejgamberit tonë (a.s.m.) e deri tani, asnjë rast nuk na tregon se një musliman me hulumtimet e mendjes së vet ka kaluar në fenë e krishterë, apo ka preferuar ndonjë fe tjetër jashta islamit. Këtë argument nuk e rrëzon imitimi i disa njerëzve të thjeshtë që pranojnë ndonjë fe tjetër pa fare argument.

      Ateizmi është një çështje tjetër. Ndërkaq çdo ditë, shumica e fanatikëve më të mëdhenj, që janë anglezët dhe rusët e vjetër, logjikisht me hulumtime, dita ditës po e lënë fenë e tyre, duke pranuar islamin, ku nganjëherë edhe grupe grupe me gjykimin e mendjes, janë bindur dhe kanë pranuar fenë islame. Këto po jua them duke u paraqitur argumente bindëse nga historia.
    • Po qe se ne me punët tona, sqarojmë përsosmërinë e moralit të fesë islame dhe të vërtetat e besimit islam, atëhere me siguri do ta pranojnë islamin edhe komunitetet e feve të tjera dhe ndoshta edhe ndonjë shtet apo kontinent.

      Me anën e shkencave fizike, njerëzit do të vërejnë se me siguri njerëzimi s’mund të jetojë pa fe dhe kokëbosh, bile edhe mosbesimtarët e tmerrshëm do të detyrohen që të hyjnë në fenë e vërtetë islame. Sepse kjo krijesë e dobët, njeriu, pikëmbështetjen e vet do ta gjejë vetëm në fenë islame. Varfëria e tij nevojit gjëra të panumërta dhe dëshirat e tij zgjaten deri në perjetësi. Pikëzgjedhja e këtyre problemeve është tek bindja dhe besimi në mjeshtërinë e gjithësisë. Pra për njerëzit e zgjuar, nuk ka derë tjetër shpëtimi, përveç se të besosh ekzistencën e Tij...!

      Në qoftë se zemra e njeriut nuk ka marrë pjesën e duhur të besimit, ajo do të pasohet me shkatërrime materiale dhe shpirtërore, duke rënë në gjendjen e kafshës më të ulët.

      Përfundimisht, në këtë shekull njerëzimi është zgjuar me luftëra, ngjarje të tmerrshme dhe zhvillime teknologjike. Kështu që ka ndjerë virtytet dhe aftësitë e tija të përgjithshme, e në këtë rast ka mundur ta kuptojë se të gjitha këto aftësi të tij, nuk i janë dhënë vetëm për një kohë të shkurtër të kësaj bote. Ai është anëtar i jetës së përjetshme, ku në krijimin e tij mban dëshira të pasosura.Për këtë arsye secili ka filluar ta ndiejë se kjo jetë e përkohshme,nuk i mjafton për të plotësuar dëshirat dhe shpresat e pafundme që mban ai.
      Madje po qe se njeriu pyet imagjinatën që është forca e tij, se a dëshiron t’i jipet një milion vjet me një jetë luksoze, e pastaj të zhduket për t’u mos u ringjallur kurrë, me të vërtetë në qoftë se është i zgjuar dhe nuk i ka humbur principi “njeri”, imagjinata e tij në vend që të gëzohet, megjithë zemër do të qajë duke thënë: -I mjeri unë, çfarë më duhet kjo, kur në të nuk ka lumturi të përjetshme.

      Nga kjo pikëpamje secili anon seriozisht që të kërkojë fenë e vërtetë. Para së gjithash, ai për të shpëtuar nga ekzekutimi i vdekjes së përjetshme, do ta kërkojë vdekjen normale që të shpëtojë vetë. Këtë e dëshmon gjendja e botës së sotme.

      Shkurtimisht ne muslimanët që jemi nxënës të Kur`anit, jemi të lidhur me argumentet dhe të vërtetat e besimit, të cilat i pranojmë me logjikë, mendje dhe zemër. Ne nuk imitojmë kënd, ashtu si pasuesit e feve të tjera duke imituar priftërinjtë e tyre e duke lënë argumentet. Për këtë arsye meqë në të ardhmen do të sundojë mendja, dituria dhe shkencat fizike, Kur`ani i famshëm që është argument i pashmangshëm i tyre, në të vërtetë do t’i sundojë mendjet.

      Dhe besoni se kanë filluar të tërhiqen dhe të hapen perdet që kanë qenë përpara diellit të fesë islame. Para dyzet e pesë vjeteve filluan të duken shenjat e agimit të mëngjesit së lumtur. Në 1371 (hixhri) filloi dhe do të fillojë agimi i vërtetë. Edhe në qoftë se ky është një agim i rremë, pas tridhjetë-dyzet vjetëve, do të agojë mëngjesi i vërtetë.

      Tetë pengesa ndaj të vërtetave të besimit, na penguan që të mos mbulohet tërësisht e kaluara jonë. Pengesa e parë, e dytë dhe e tretë, janë injoranca, egërsia dhe fanatizmi. Këto tre pengesa u thyen me punë e me bukuritë e qytetërimit dhe filluan që të shpërndahen.

      Pengesa e katërt dhe e pestë janë sundimi i priftërinjve dhe i murgjëve dhe imitimi i ithtarëve të tyre fanatikisht. Edhe këto dy pengesa me lirinë e mendimit dhe hulumtimet e të vërtetave, kanë filluar të gjejnë fundin.

      Si ato të mëparshmet edhe pengesa e gjashtë dhe e shtatë, kanë penguar hapjen e dritës së diellit islam. Kështu që veprat tona negative si dhe tirania dhe imoraliteti, janë kundërshtarë të parimeve të Kur`anit. Tashmë ka përfunduar tirania individuale dhe kjo është shenjë që pas 30-40 vjetësh, do të mbarojë edhe tirania e klaneve dhe duke dalur në shesh humaniteti i fesë islame edhe rezultati i imoralitetit do të duket qartë. Kështu që edhe këto dy pengesa do të zhduken.

      Pengesa e tetë: Disa çështje të fesë nga shkencëtarët janë imagjinuar si kundra shkencës dhe kështu është bërë pengesë për përhapjen e fesë. Si shembull, me urdhër të All-llahut (xh.sh.) dy engjëj, Sevr dhe Hut, të cilët janë mbikqyrës të rruzulit tokësor, janë konsideruar si një ka dhe peshk gjigand. Shkencëtarët duke e mosditur të vërtetën e kësaj çështjeje, kanë kundërshtuar fenë.

      Ja pra kjo edhe sikur sot të mos realizohet, pas 30-40 vitesh, kur njerëzit të pajisen me tre forca: me bukuritë e të vërtetave shkencore e sociale dhe të qytetërimit, do t’i mundin tetë pengesat. Kështu do të dalë në shesh dëshira për të kërkuar të vërtetën dhe së bashku me edukatën dhe dashurinë njerëzore, do të dërgohen në front kundër atyre tetëve. Tani pak nga pak kanë filluar të ikin. Inshallah pas gjysmë shekulli do të bëhen copë-copë.

      Është e famshme fjala: “Virtyti më i saktë është ai që për saktësinë e virtyteve të veta si dëshmi, ka edhe dëshminë e armiqve”.
    • Tani nga qindra shembuj të saj, do t’u parashtrojmë vetëm dy:
      E para: Filozofi i famshëm amerikan i shek. XIX, Carlyle, duke e çuar zërin lart me artikuj në gazeta dhe libra, ka shpallur të vërtetat ndaj filozofëve dhe dijetarëve të fesë së tyre, duke thënë kështu:
      “Feja islame lindi si një zjarr i shkëlqyer. Fetë e tjera u përpinë si degët e druve të thatë.

      Më parë meriton t’ia vëmë veshin fjalëve të Muhammedit (a.s.m.), sepse janë të vërteta. Po qe se ke ndonjë dyshim në fenë islame, ke bërë një gafë të madhe ndaj të vërtetave dhe nevojave të qarta e të pamohueshme të islamit.”
      Ky filozof i famshëm, këtë e ka theksuar në shumë vende të veprave të tij.
      Shembulli i dytë: Në shekullin e kaluar, mendimtari më i famshëm evropian, Princ Bismarku thotë:
      “Unë, megjithëse i kam hetuar gjerësisht të gjithë librat hyjnorë, për arsye se janë përballuar me falsifikime, tek asnjë nuk kam mundur të gjej përpikmërinë që kam kërkuar. Por Kur`ani i Muhammedit (a.s.m.) ishte larg prej këtyre. Në çdo fjalë u përballa me dobi dhe të vërteta të mëdha. Nuk ka asnjë vepër si Kur’ani që i shërben lumturisë së njerëzimit.
      Kjo vepër nuk mund të jetë fjalë e njeriut. Për këtë kush thotë se e ka shkruajtur Muhammedi (a.s.m.), ai ka mohuar domosdoshmërinë e diturisë. Pra është e saktë se Kur`ani është fjala e All-llahut (xh.sh.)”.
      A e pe se çfarë thotë Carlyle dhe Bismarku që janë arat e logjikës së Evropës dhe të Amerikës. Përsëri unë duke u mbështetur në Kur`an, i cili ka ndikuar edhe në këto filozofë gjenialë, me tërë fuqinë time them se:
      - Evropa dhe Amerika janë shtatëzënë me islamin dhe do të vijë një ditë që do të lindin shtete islame. Në të ardhmen gjykimin do ta ketë në dorë islami. Ana e parë e fesë islame tregon sukseset shpirtërore, kurse ana e dytë tregon me forcë anët e përparimeve materiale dhe ua vërteton se në të ardhmen sundimin në dorë do ta këtë islami. Sepse në zemrat e personalitetit të muslimanëve, shpirtërisht janë vendosur pesë forca të përbashkëta dhe të palëkundura, ku Kur’ani i thotë muslimanëve:
      “Puno që të tregosh shembujt e këtyre mrekullive. Udhëtimin në rrugën e dy muajve, bëje për një ditë, ashtu si profeti Sulejman (a.s.). Mjekoji sëmundjet e tmerrshme si Hz. lsa (a.s.). Nga guri i fortë nxirr ujin jetësor si Musai (a.s.) dhe në këtë mënyrë shpëtoje njerëzimin nga etja! Gjeji dhe vishi rrobat që nuk i djeg zjarri! Dëgjo zërat më të largët të lindjes dhe të perëndimit si disa profetë të cilët kanë dëgjuar informatat e tyre, zbute hekurin e fortë ashtu si brumi, si profeti Davud (a.s.), që me to përballonte nevojat e secilit zanat! Ashtu siç po bëni shumë dobi prej orës dhe anijes, që është mrekulli e profetit Jusuf dhe Nuh (a.s.), ashtu bëni dobi edhe nga mrekullitë e tjera të profetëve duke i ndjekur ata.
    • Tani kur t’i krahasosh këto, do ta kuptosh se në secilin send Kur’ani është gati që t’i japë njerëzimit arsimin e duhur të përparimit, duke e vërtetuar se ai është një arsimtar i përgjithshëm.
      Forca e parë e Kur’anit tregon se është mjeshtri i përsosmërisë dhe ka mundur të edukojë shumicën më të madhe të pesëqind e shtatëdhjetë milionë individëve (popullsia muslimane e asaj kohe në botë. Shën. i red.). Feja islame me një qytetërim të vërtetë pozitiv, ka edukuar duke mbajtur me vete shkencat sociale dhe ato fizike.
      Forca e dytë: Islami është mësuesi i vërtetë i qytetërimit e i teknikës dhe shkaku i arritjes në përsosmëri. Kjo është një forcë e tillë që nuk mund ta thyejë dhe ta heshtë askush.
      Forca e tretë: Janë fenomene të cilat të shtyjnë që të përpiqesh që me ndjeshmëri të vyera t’i coptosh qeverisjet despotike. Kjo forcë është shkak i arritjes tek përparimi i duhur i njerëzimit, që të garanton një dëshirë për t’u lakuar nga përsosmëria e paarritshme.
      E katërta: Është besimi që është pajisur me trimëri për të mos u përulur në padrejtësinë e mizorëve dhe për t’i dalë krah të shtypurve. Pra themeli i drejtësisë islame është që, ndaj mizorëve të paraqitesh trim dhe në këtë rast t’i përkrahësh të pafatët dhe t’i dalësh krah shtresës së dobët.
      E pesta: Është nderi i lartë i fesë islame, ku secili është i detyruar që të lartësojë fjalën e All-llahut (xh.sh.). Mos të harrojmë se në këtë kohë lartësia e fjalës së All-llahut (xh.sh.) është mbi përparimin material dhe mbi hyrjen tek kultura e vërtetë. Mos dyshoni në besimin islam, sepse ai muslimanët i ka angazhuar me të vërtetat e larta. Këtë urdhër të rëndësishëm do ta sjellë në vend, personaliteti shpirtëror i popullit musliman.

      Ashtu si në të kaluarën, shkaku i përparimit të fesë islame ka qenë shkatërrimi i fanatizmit të armikut, thyerja e inatit dhe ndërprerja e dhunës ndaj armiqve, të cilat janë realizuar me forcën e armës. Në të ardhmen në vend të armës dhe shpatës vendin do ta marrë kultura e vërtetë, përparimi fizik e shpirtëror dhe drejtësia e vërtetë. Kështu a e kuptuat se me çfarë virtytesh do t’i luftojmë armiqtë në të ardhmen?
      Për arsye se qytetërimi i Evropës nuk është ndërtuar mbi virtytet hyjnore, por mbi veset epshore, deri tani dëmet e tyre i kanë tejkaluar dobitë, për shkak se klanet ngatërrestare të tyre, kanë ardhur në gjendjen e një druri të krimbur. Imoraliteti i tyre i papëlqyer është një shkak i fortë që qytetërimi i Azisë të dalë fitimtar. Dhe kjo do të realizohet për një kohë të shkurtër.
      Vallë besimtarët dhe islami duke patur në dorë shkaqe të forta dhe të patundshme të përparimit material dhe shpirtëror dhe duke qenë e hapur rruga e të ardhmes së lumtur si një hekurudhë, a është e drejtë që të bini në pesimizëm dhe t’ia thyeni shpresat muslimanëve? Ju po bieni në një gabim të madh duke menduar se kjo botë, për të gjithë dhe sidomos për evropianët është bota e përparimit përveçse muslimanët e pashpresë.
      Animi nga ana e përsosmërisë varet nga veprimtaria e jonë. Në të vërtetë dhe me siguri, po qe se për shkak të gabimeve mbi kokat e njerëzimit nuk krisë së shpejti kijameti, me lejen e All-llahut (xh.sh.), në të ardhmen, e drejta dhe të vërtetat, do të jenë në duart e muslimanëve dhe në këtë mënyrë muslimanët këtu do të marrin meritat e duhura për lumturinë.
      Ja pra, a nuk e shikoni që koha nuk është duke lëvizur në një drejtim të vetëm. Sigurisht që rruzilli tokësor lëviz në trajektoren e saj. Kështu nganjëherë kur përparon përballet me verë e pranverë dhe nganjëherë kur mbetet mbrapa, tregon stinën e dimrit dhe të stuhive.
      Ashtu siç pas çdo dimri ka një pranverë dhe pas çdo nate një mëngjes, inshallah edhe njerëzimi do të ketë një mëngjes dhe një pranverë. Ne shpresojmë tek Zoti (xh.sh.) se do të na tregojë paqen e përgjithshme të qytetërimit të duhur me të vërtetat e diellit islam.

      Në fillim të ligjëratës thamë se si dëshmi të temës do t’u tregojmë një argument e gjysëm. Shkurtimisht njëri argument mbaroi. Gjysma e argumentit tjetër është kjo:
      - Hulumtimet e shkencave dhe provat e panumërta, na theksojnë se në shumicën e rregullave të botës dhe në krijimin e gjithësisë, qëllimet kryesore të Krijuesit të gjithësisë janë dobitë, bukuritë dhe përsosmëritë. Sepse çdo shkencë që i përket gjithësisë, në sistemet që i ka bërë për vete si temë, ajo tregon një rregull dhe përsosmëri të tillë që mendja nuk mund të gjejë më të mirë se ajo. Përshembull: Në pikëpamjen e mjekësisë trupi i njeriut; në astronomi planetet rreth diellit; shkenca e botanikës dhe ajo e zoologjisë, kanë ekuilibrime të holla, ku çdo shkencë me parimet e veta të subjekteve të shumta, tregojnë se në to janë mjeshtëritë e një Mjeshtri Madhështor, që në çdo fenomen, si në gradën minimale ashtu dhe në atë maksimale, fuqia dhe mrekullia e Tij, shfaq sekretin e ajetit: “Ai që përsosi krijimin e çdo sendi.” (Sexhde, 7).

      Hulumtime të shumta dhe provat e përgjithshme na tregojnë dhe na japin një përfundim të fortë se:Në krijimin e gjithësisë; dëmet, të shëmtuarat, besimet e kota dhe të këqijat janë shumë të pakta. Sepse ato nuk janë qëllimi i krijimit, por kanë kuptim në parantezë. P.sh.: Në rruzullin tonë të shëmtuarat nuk kanë hyrë në gjithësi për të shëmtuarën, por sigurisht ato janë krijuar për t’u krahasuar me shkallën e së bukurës. Ndërsa e keqja dhe shejtani, u shërbejnë njerëzve për t’u bërë shkak që njerëzit të arrijnë në gradën më të lartë të përparimit. Pra këto të këqija të vogla dhe të shëmtuara, janë krijuar që të bëhen shkak i bukurive të panumërta.

      Ja pra dobitë dhe bukuritë janë shkaqe themelore dhe në të vërtetë ato janë qëllimi kryesor i gjithësisë. Sigurisht që njerëzit mosbesimtarë me mizorinë e tyre që shkaktojnë duke ndotur faqen e dheut, duke ikur nga kjo botë pa marrë dënimin e merituar dhe pa u përballuar ma parimet e bazës së qëllimit themelor të krijimit, mos mendoni se do të vdesin e do të shkojnë drejt asgjësimit absolut. Patjetër që do të përballen me dënimin e xhehennemit.