Flamuri shqiptar - shqiponja dykrerëshe e zezë në sfondin e kuq

    Përkthyes

    Radio Projekt 21

    Ndegjo me Internet Explorer

    Ndegjo me Firefox

    Forumsstruktur

    Team

    • Flamuri shqiptar - shqiponja dykrerëshe e zezë në sfondin e kuq

      RRETH FLAMURIT TË PËRBASHKUAR
      • Flamuri shqiptar - shqiponja dykrerëshe e zezë në sfondin e kuq - është simboli më sublim i shprehjes së identitetit të shqiptarëve, kudo që jetojnë ata. Ky flamur ka mbajtur gjallë qenësinë shqiptare në rezistencën kundër pushtuesve të huaj, sidomos gjatë shekullit XX. Flamuri është dëshmi e besnikërisë ndaj atdheut dhe ndaj kombit. Prandaj, përderisa në pothuaj të gjitha shtetet e botës presidenti betohet mbi Biblën apo Kuranin, në Shqipëri betimi i tillë bëhet para flamurit.
      • Pas 28 Nëntorit 1912, shqiptarët e Shqipërisë ishin të lirë ta përdorin këtë simbol kombëtar, por e njëjta nuk vlente për shqiptarët e Kosovës. Ishte pikërisht ky mohim që cenonte më së shumti përkatësinë e tyre etnike, por edhe që përforconte bindjet patriotike dhe ndjesinë për rezistencë ndaj pushtetit jugosllav.
      • Historia e përdorimit të flamurit shqiptar në ish-Jugosllavi ndryshonte varësisht nga klima politike: herë lejohej përdorimi, e herë ndalohej - si u tekej serbëve që s’na bënin hesap. Pas Luftës së Dytë Botërore, me mbetjen sërish të padrejtë të Kosovës në ish-Jugosllavi, në heshtje dhe pa asnjë vendim u ndalua përdorimi i tij. Madje, shumë shqiptarë u dënuan me burg të rëndë, vetëm pse atyre u është gjetur ky flamur
      • Gjërat nisin të ndryshojnë pas rënies së Aleksandër Rankovicit në Plenumin e Brioneve të vitit 1966. Në vitin 1967 delegacioni i Kosovës, i prirë nga Veli Deva, në takimin e parë me liderin e ish-Jugosllavisë, Josip Broz Tito, ndër të tjera kishte iniciuar edhe çështjen e lejimit të përdorimit të flamurit kombëtar shqiptar. Zyrtarizimi i këtij lejimi u bë në mbledhjen e Kryesisë së Lidhjes Socialiste të Kosovës, më 4 tetor 1968, në Prishtinë, pasi paraprakisht ishte dhënë pajtimi në nivelet më të larta shtetërore të Federatës jugosllave.
      • Mirëpo, ky vendim erdhi pasi më 1968 shpërthyen demonstratat e studentëve shqiptarë të Kosovës, të cilët kërkuan të drejtat e tyre kombëtare: përdorimin e gjuhës shqipe dhe të flamurit kombëtar.
      • Këto demonstrata ishin kthesa kryesore në rrjedhat politike të Kosovës. Kërkimi i përdorimit të flamurit ishte luftë për identitet. E, ky identitet ishte halë në sy për serbët. Prandaj, më 1968, babai i kombit serb, Dobrica Cosic, thoshte: “Po ua lejuam flamurin, ata pastaj do të kërkonin edhe republikën, shtetin, dhe madje bashkim me Shqipërinë”.
      • Flamuri u lejua, por në vitet e ‘80-ta të shekullit XX nisën diskutimet edhe për ndërrimin e pamjes së tij, vetëm e vetëm të dallonte nga flamuri kombëtar që përdorej në Shqipëri. Një gjë e atillë u arrit deri-diku, duke e imponuar një yll të madh majtas, pra para shqiponjës dykrerëshe. Por, sa më shumë cenohej flamuri e luhej me të, sa më shumë që trashej ylli, aq më inat i vinte shqiptarit e më këmbëngulës bëhej ai në luftën e tij për liri.
      • Kosova u bë shtet 40 vite pas “legalizimit” të 1968-ës. Profecia e Cosicit u realizua jo krejt, sepse bashkimi me Shqipërinë nuk ndodhi. Ndërsa, flamur i Kosovës u bë një hartë e verdhë e Kosovës me gjashtë yje lartë, në një sfond të kaltër. Ide sa për të qenë dhe një kombinim i keq ngjyrash.
      • Sidoqoftë, shqiptari i Kosovës, i Maqedonisë, Malit të Zi, Greqisë e Luginës së Preshevës, ndonëse në aspektin administrativ u “bindet” flamujve shtetërorë, identitetin prapë e shpreh përmes flamurit kombëtar. Për të dëshmuar besnikërinë ndaj çështjes kombëtare dhe identitetit shqiptar, ata i përkulen flamurit dhe e puthin me pietet, siç bëri Isa Boletini në Vlorë, më 1912.
      • Flamuri është edhe thelbi i himnit kombëtar. Derisa te popujt tjerë esenca e himneve ndërlidhet me atdheun, kombin, luftën, lirinë, sundimtarët, Zotin, te shqiptarët në qendër është flamuri.
      • “O Flamur, flamur, shenj' e shenjtë/ tek ti betohemi këtu/ për Shqipërinë, atdheun e shtrenjtë/ për nder' edhe lavdimn e tu”, thotë një varg i himnit.
      • Me këtë flamur u shpall pavarësia e Shqipërisë më 28 Nëntor 1912. Gjatë historisë atij i shtoheshin “dekore”: herë përkrenarja e Skënderbeut, herë simbolet fashiste, e herë ylli i Davidit apo ai komunist. Por, thelbi nuk u ndryshua: shqiponja dykrerëshe e zezë me sfondin e kuq. Me këtë flamur kuqezi u bë edhe betimi në luftën e fundit në Kosovë, në Maqedoni dhe në Luginë të Preshevës.
      • Por, gjërat kanë ndryshuar paksa tash vonë. Politika euro-atlantike i ka bërë politikanët shqiptarë të Kosovës më të “urtë”. Dhe, me këtë urtësi flamurin kombëtar e kanë vënë në plan të dytë. Dikush mund të thotë se kjo është lojë politike, dikush tjetër se s’kemi çare, e dikush se e “kënaqëm”. Për të ditur se cila është e vërteta, është mirë t’i kujtojmë shqiptarët që jetojnë në Mal të Zi, Luginë të Preshevës, Maqedoni e Greqi, dhe kërkesat e tyre për përdorim të lirë të këtij simboli kombëtar, e po ashtu edhe urrejtjen që të tjerët e shprehin ndaj shqiptarëve pikërisht me djegien e tij, gjë që neve na bën të plasim për inati.
      • Prandaj, “rreth flamurit të përbashkuar/ Me një dëshir` e një qëllim”, duhet të jemi të gjithë ne, siç thonë vargjet e para të himnit tonë kombëtar.
      • Pa marrë parasysh frustrimet që shqiptarët i kanë me origjinën e këtij himni, me muzikë dhe tekst të adaptuar rumun, ky himn është mishëruar në psikologjinë dhe patriotizmin shqiptar. Prandaj, me të drejtë shkrimtari i madh shqiptar, Ismail Kadare, thotë se frikën dhe optimizmin e mosshuarjes si komb shqiptarët e kanë përforcuar edhe nga Himni Kombëtar.
      • E, siç dihet, himni kombëtar është Hymni i Flamurit. Prandaj, kush nuk lufton për flamurin, “ai është i lindur tradhëtor”. Pikë.
      • NJËRI VERSION I PREJARDHJES SË SHQIPONJËS DYKRENËSHE
      • Shqiponja ka qenë dikur në periudhën e Romës antike simbol i këtij shteti. Si simbol i Romës shqiponja u përdor edhe nga strategët e saj si Kaj Mari, Luç Serg Katilina, Pompeu i madh, Cezari etj. P.sh. ky i fundit përdorte si simbol të tij shqiponjën e artë të vendosur në një fushë të kuqe. Po kështu veproi me stemën e Cezarit edhe i nipi Oktavian Augusti, i cili u pasua më vonë edhe nga Konstantini i madh.
      • [/font][/size]
      • Shqiponja dykrenëshe e Perandorisë Hitite (shek. XII p.e.s.)
      • Me ndarjen e Perandorisë Romake në vitin 395 shqiponja u transformua me dy koka, duke simbolizuar njëra Perandorinë e Perëndimit me qendër Romën dhe tjetra Perandorinë e Lindjes me qendër Kostandinopojën (Bizantin). Ndërkohë Perëndimi u pushtua nga barbarët në vitin 476 duke humbur traditat më të vyera të antikitetit, e bashkë me to edhe simbolin e tij. Ndërsa Lindja (Bizanti) vazhdoi të jetojë edhe për 10 shekuj të tjerë duke ruajtur këtë simbol që vinte prej "qytetit të amshuar" (Romës).
      • Sipas Kasem Biçokut, shqiponja dykrerëshe është përdorur si simbol pushteti dhe dokumentohet se është përdorur për herë të parë nga perandori me origjinë ilire, Konstantini, dhe më pas u bë traditë vendëse në të gjithë Ballkanin. U përdor edhe nga Skënderbeu, për të treguar se ishte përfaqësues i sundimit paraosman.
      • Skicë e shqiponjës dykrenëshe ilire e shekullit VI p.e.s. Shqiponja ishte në mburojën e një luftëtari ilir
      • Se cila është rrjedha historike, Biçaku tregon: “Në lashtësi ka qenë shumë i përhapur totemizmi (lloj besimi që adhuronte kafshët dhe shpendët, duke i konsideruar si mbrojtës dhe themelues të njerëzimit). Shqiponja është konsideruar si bashkudhëtare e perëndive dhe vet perëndi. Ajo dhe luani janë konsideruar kudo si mbretër, përkatësisht të shpendëve dhe të kafshëve. Për këtë arsye figura e shqiponjës dhe luanit janë më përfaqësueset në heraldikat (stemat, shenjat) e vjetra. Shqiponja është simbol pushteti, guximi dhe lartësimi shpirtëror. Ka qenë simbol pushteti perandorak, prandaj është dhe në heraldikat e shumë vendeve.
      • Shqiponja me dy krerë është përdorur si simbol që në shekullin VII para erës sonë në Turkmenistan. Shqiponja e zezë me një kokë është përdorur si simbol në perandorinë romake dhe me përhapjen e krishterimit u përdor edhe nga kisha katolike.
      • Shqiponja dykrerëshe është përdorur për herë të parë nga perandori me origjinë iliro-shqiptare, Konstantini (306-337), themelues i Kostandinopojës, duke i krijuar perandorisë romake dy qendra administrative: Romën dhe Kostandinopojën. Dhe, shqiponja simbolizonte këto dy vende. Gjatë sundimit të perandorit iliro-shqiptar, Justiniani I (527-565), u bë bashkimi i dy kishave dhe si simbol i përbashkët kishtar u bë shqiponja dykrenëshe, prandaj gjendet si simbol nëpër kishat mesjetare të Shqipërisë dhe Ballkanit. Në shekullin X në Perandorinë Bizantine shqiponja dykrenëshe shfaqet me krahë gjysmë të hapur dhe vazhdoi të shfaqej ashtu.
      • Shqiponja si simbol i Perandorisë Romake
      • Formën dhe ngjyrat e tij, flamuri Bizantin i mori gjatë sundimit të Justinianit (527-562) - Perandorit me origjinë Ilire. Dukej se atij i pëlqente që dy kokat e Shqiponjës t’i identifikonte me vetveten dhe të shoqen, Perandoreshën Teodora. Më vonë, me kalimin e kohës, me anë të martesave dhe dhënies së privilegjeve, Bizanti ia dhuroi simbolin perandorak fisnikërisë së kombeve, që ishin integruar në këtë Perandori shumëkombëshe, si: princave rumunë, bullgarë, gjermanë, rusë, serbë, grekë, shqiptarë etj. Kjo është arsyeja që këtë simbol sot e përdorin një duzinë popujsh e shtetesh, të cilat dikur kanë patur kontakte kulturore me Bizantin. Ndërkohë, ai shfaqet si simbol i kishës Ortodokse, pasardhëse e drejtpërdrejtë e Perandorisë së Lindjes - Bizantit. Flamuri Bizantin ruhet sot në një nga manastiret e Malit të Shenjtë (Athos) në Greqi, në ngjyrat e tij origjinale: shqiponjën e zezë me dy koka, të vendosur në një fushë të artë.
      • Shqiponja në njërën anë të monedhës së perandorit romak Neron
      • Në Shqipëri, si simbol pushteti, shqiponjën e kanë përdorur familjet sundimtare shqiptare të mesjetës, si: Kastriotët, Arianitët, Muzakajt, Topiajt, Gjurashët, po ashtu edhe Çernojoviçët e Malit të Zi. Duke përdorur shqiponjën si simbol të pushtetit të tyre, dëshmohet se këto familje kanë qenë funksionare të larta gjatë Perandorisë Bizantine.
      • Me shembjen e Perandorisë Bizantine në vitin 1453, shohim që nga Skënderbeu u përdor edhe ngjyra e flamurit të Bizantit dhe me këtë donte të tregonte se ishte vazhdues i pushtetit paraosman, megjithëse i bëri dallime qoftë stemës dhe flamurit, për ta dalluar nga ai i Bizantit. Në vulën e Skënderbeut, ku është shqiponja dykrenëshe, ndërmjet dy krerëve të saj është vendosur një yll me gjashtë cepa. Mbi këtë yll është një yll tjetër me tetë rreze.
      • Emblemë e Perandorisë bizantine
      • Kurse, në stemën e Kastriotëve që është gdhendur dy herë në varrin monumental të nipit të Skënderbeut, Konstantin Kastrioti, ylli është me tetë cepa dhe mbi krerët e shqiponjës janë dy kurora mbretërore. Me këto simbole Skënderbeu tregonte pretendimin se kishin prejardhje nga Aleksandri i Madh, gjë që e kemi të shprehur në epigrafin e Alfonsit në një kishë të Valencias në Spanjë. Pra, shqiponja dykrenëshe është përdorur masivisht nga sundimtarët si simbol pushteti dhe mund të konsiderohet traditë romako- bizantine.
      • Shqiponja e Perandorisë së Shenjtë Romake
      • Gjatë kohës së Rilindjes, aktivistët e saj të të gjitha feve e grupeve punonin dhe vepronin nën hijen e këtij flamuri edhe pse ai nuk ishte i standardizuar deri në kohën e krijimit të shtetit të parë shqiptar. Me kthimin e Ismail Qemailit në Vlorë, dhe krijimin e shtetit të parë të shqiptarëve bëhet edhe standarizimi i flamurit kombëtar shqiptar i cili ishte gjithashtu edhe flamuri shtetëror i qeverisë së parë të Shqipërisë. Ky flamur llogaritet si një ndër elementët kryesorë të kombit të tyre.
      • VERSIONI I JAHO BRAHAJT PËR SHQIPONJËN DHE PËR FLAMURIN
      • Një version i prejardhjes së flamurit të shqiptarëve, i vendosur shumë më herët në histori, me kohën e kultit pagan të diellit dhe simbolikës që përfaqësonte atë
      • Shqiponja dykrenëshe është e dokumentuar qartësisht tek paraardhësit tanë, që nga shek. VI p.e.r.(para erës së re).
      Varëse me dy koka shpendësh me drejtime të kundërta (periudha e bronzit)
      • Që në periudhën e bronzit kemi nga paraardhësit tanë, me formën e artit të lashtë, të dëshmuara koka të shpendit me drejtime të kundërta në objekte kulti dhe zbukurimi, por që gjithmonë edhe këto të dytat kanë ngarkesa religjioze të besimeve të lashta.
      • Dy kokat e shpendit kultik janë të pranishme në të gjitha epokat që kaloi populli ynë deri në ditët e sotme.
      • [/font][/size]
      • Hajmeli me dy koka të zogut
      • Interesi ynë është tek shqiponja dykrenëshe, që është emblema e flamurit kombëtar shqiptar. Shqiponjën dykrenëshe, së pari, e njohim tek Perandoria Hitite, 12 shekuj p.e.r., e pothuajse të njëkohshme pak më vonë e kemi tek popujt e Mesopotamisë së lashtë dhe në rajone të Iranit të sotëm.
      • Në lashtësi dhe në vazhdim shqiponja dykrenëshe përfaqëson fuqinë diellore në këtë e atë botë, botën tokësore dhe botën e përtejme, ditën dhe natën, si një trup i vetëm që ekziston i shfaqur vetëm me njësinë brenda unitetit të dyzuar. Përfaqëson ekuilibrin e ndryshimit ritmik të errësirë-dritës, të lëvizjes qiellore, që sjell ndryshimin e stinëve në mënyrë ritmike.
      • Emblemë nga Kështjella e Lezhës. Shqiponja ka gjarprin nën kthetra (shek. XIII-XIV)
      • Në një fjalor lexojmë se ajo paraqet mashkullin dhe femrën (në bimësi dhe në qeniet e gjalla), si dy të kundërta të një uniteti të përbashkët. Në vazhdimësi do të hedhim dritë mbi kulte, besime e rite të trashëguara tek kombi ynë, nga lashtësia e deri në ditët e sotme, që lidhen me shqiponjën. Ndalemi dhe veçojmë dy nga këto atribute të shqiponjës dykrenëshe të dëshmuara tek paraardhësit tanë.
      • Shqiponja dykrenëshe përfaqëson dritën, por dhe errësirën.
      • [/font][/size]
      • Fragment i pllakës së zbuluar në Gostil me tematikë kultin e diellit dhe të rrufesë. Anash diellit duken dy shqiponja, më vonë të trashëguara në skenat e krishterimit
      • Kjo na trashëgohet edhe nga gojëdhëna e lashtë e ruajtur në kronikat e Gjon Muzakës. Ky na shpjegon se simboli i lashtë epirot nga rridhte dera e tij, ishin dy pishtarë: kur njëri ndizej, tjetri shuhej e kështu me radhë; kur drita agonte nuk kishte errësirë dhe kur errësira binte nuk kishte dritë. Kjo është e lidhur me besimin e popullit tonë (dhe pothuaj mbarë popujve të botës), se kur dielli ndriçon botën tonë, atje (në botën e përtejme), nuk ka dritë dhe kundërta. Shqiponja udhëtonte sipas besimeve të lashta deri tek dielli, kjo e dëshmuar në mitet e besimet e Dodonës Pellazgjike, me shqiponjën me simbolin e rrufesë ndër kthetra që ia sillte Zeusit.
      • [/font][/size]
      • Shqiponjë e lashtë e gdhendur në gur në një banesë popullore
      • Që shqiponja udhëtonte drejt lartësive të qiellit, është e dëshmuar dhe në Bibël. Shqiponja drejtonte diellin që të lindte në botën tonë (sipas besimeve të lashta), por dhe e përcillte për të ndriçuar në botën e përtejme. Ajo kishte pushtet në drejtim të Lindjes nga kishte vazhdimisht të drejtuar njërën kokë, por edhe në Perëndim, për ku e përcillte diellin, nga ku e kishte të drejtuar tjetrën kokë.
      • Shqiptarët e kanë paraqitur shqiponjën, që në kohë të lashta, në objekte kulti e në artin popullor, pra mijëra vite përpara se ta vendosnin në stemat e tyre dhe në flamur.
      • [/font][/size]
      • Pëllumb bronzi i zbuluar në rrënojat e tempullit pellazg të Dodonës
      • Tempulli më i lashtë në Ballkan, Dodona, kishte kultin e shqiponjës lajmëtare të Zeusit dhe në disa raste vetë Zeusi paraqitej grafikisht në formën e shqiponjës. Populli ynë në vazhdimësi kultin e shqiponjës e ruajti dhe e kishte pjesë të strukturës shpirtërore, kjo e ruajtur dhe në dekoracione dhe objekte kulti. Kjo nuk do të thotë se nuk e kishin dhe popuj të tjerë të lashtë.
      • Shqiponjën dykrenëshe e kemi tek paraardhësit tanë, ilirët, të dokumentuar që nga shek. VI p.e.r, fakt i cili qartëson, që kjo formë grafike e shqiponjës dykrenëshe nuk u huajt nga popujt e tjerë pas kësaj kohe.
      • [/font][/size]
      • Hajmeli imituese e vargut të shpendëve shtegtarë e përdorur nga ilirët e më vonë edhe nga arbrit në mesjetë
      • Dëshmi të tërthorta na thonë se shqiponja dykrenëshe ishte e njohur që në muzgun e historisë tek popullsia paraardhëse e Ballkanit.
      • Ka referenca për objekte kulti që paraqesin shqiponja dykrenëshe janë zbuluar në rrënojat e tempullit të Dodonës, por kjo është e padokumentuar grafikisht, prandaj si kohë e dëshmisë materiale mbetet e sigurt shek. VI p.e.r.
      • Shqiponjën-kult dihet se e kanë shumë popuj, deri dhe aztekët e Amerikës, por me dy kokë vetëm hititët. Popullsia e vjetër e Iranit dhe ilirët e njihnin dhe e praktikonin. Kur flasim për shqiponjën dykrenëshe në Ballkan, janë iliro-arbrit që e kishin, dhe si rrjedhojë, ata ua dhanë të tjerëve.
      • [/font][/size]
      • Blatë për bekimin e bukës
      • Më vonë e shohim se e kanë bizantinët, për të cilët nuk dihet me siguri se a u fiksua në stemë më parë tek ata (bizantinët) me paleologët apo tek shqiptarët. Paleologët (perandorë bizantinë) e përvetësuan dhe fiksuan në stemë në fillim të shek XIII. Në këtë kohë tek shqiptarët e kemi tek dera Gropa (shek XIII), kurse për derën Kastrioti e dimë se e kishin paraardhësit e Skënderbeut, d.m.th. para shekullit XV. Aranitët që e kanë edhe ata shqiponjën dykrenëshe, e kanë zanafillën e dokumentuar që nga shek. XI.
      • Më përpara nga popujt e tjerë të Ballkanit dhe Evropës, shqiponjën njëkrenare të stemave heraldike familjare e gjejmë tek arbrit. Gjurmët më të hershme i kemi me Principatën e Arbrit, ku natyrshëm edhe në flamurin shtetëror të këtij formacioni politiko-shtetëror, është shqiponja njëkrenare në shek XII. Kjo do të thotë se shqiptarët e praktikonin para fqinjëve të tyre ballkanikë këtë simbol në flamur.
      • Nga e majta në të djathtë: 1. Monedhë ilire; 2. Tokëz ilir me motivin e shpendit me dy kokë (shek. V p.e.s.); 3. Shqiponjë mesjetare e gdhendur në gur
      • Në shek. XIV në Arbëri praktikohej në emblema dhe në flamuj shqiponja dykrenëshe. Shqiponja dykrenëshe në stema dhe në flamuj mesjetarë ndoshta është bashkëkohëse me paleologët bizantinë, por është e sigurt se tek arbrit është shumë përpara serbëve, rusëve, habsburgëve të Austrisë, Perandorisë së Shenjtë Romake etj. P.sh. rusët e morën nga martesa e Sofia Paleologut me djalin e Carit të Rusisë. Martesa u bë më 1472 me ndërhyrjen e Vatikanit. Shqiponja dykrenëshe u vendos në stemat ruse disa vite pasi dhëndri u kurorëzua Car.
      • Pas shkatërrimit të Perandorisë Bizantine nga otomanët me një shpejtësi të vrullshme në heraldikë në shumë vende dhe familje evropiane u përqafua shqiponja dykrenëshe. Të gjithë donin të shpallnin trashëgiminë ose veprat për mbrojtjen e kësaj perandorie. Shqiponja dykrenëshe nuk u ruajt dhe trashëgua nga hititët në vazhdimësi, as tek iranianët. Ajo u ruajt që nga shekujt e mijëvjeçarit të parë p.e.r. vetëm në truallin ballkanik nga arbrit dhe nga Bizanti. Ajo si simbol u përhap me shpejtësi në mbarë Evropën.
      • Mozaik i shekullit IV i zbuluar në Besianë (Kosovë), pjesë e një objekti kulti ku ka edhe shqiponja
      • Flamuri i shek. XV i kombit tonë me shqiponjën dykrenëshe u ruajt në vazhdimësi vetëm tek shqiptarët. Në Evropë asnjë flamur nacional nuk ka vazhdimësi në pesë shekuj, prandaj flamuri kombëtar shqiptar renditet si flamuri më i vjetër në Evropë. Duke marrë parasysh se simboli kultik i shqiponjës dykrenëshe është pjesë e kulturës shpirtërore e materiale të ilirëve e në vazhdimësi deri në ditët tona, atëherë konkludohet se është simboli i flamurit më të lashtë në Evropë dhe nga më të lashtët në botë.
      • Figura e heroit tonë kombëtar, Gjergj Kastrioti-Skënderbeu, qëndron në kulmin e panteonit të kombit shqiptar, sepse veprimtaria e lavdishme të epokës së tij, solli procese të mëdha historike gjithëpërfshirëse kombëtare. Gjatë periudhës më se njëshekullore të luftës kundër furisë pushtuese të osmanëve, sidomos gjatë viteve të qëndresës nën udhëheqjen e Skënderbeut, u kristalizuan tiparet kombëtare, që erdhën prej thellësive të shekujve dhe u çimentuan në këtë fund mesjete.
      • Nga e majta në të djathtë: 1. Unazë e shekullit IX, e zbuluar në Kaninë të Vlorës; 2. Shqiponjë e gdhendur në drurin e mishrave të pjekur
      • Është i njohur fakti, që shqiponja dykrenëshe u pranua njëzëri, si flamuri i kombit shqiptar, më 2 mars 1444.
      • Dihet se flamuri, që u shenjtërua i tillë, ishte simboli heraldik administrativo-politik i Dinastisë Kastrioti, të cilët e trashëgonin, si shenjë dhe flamur, që shumë kohë përpara shekullit XIV. Ruajtja e flamurit kombëtar shqiptar në shekujt e robërisë pesëshekullore, është e lidhur dhe në traditën e lashtë të paraardhësve të shqiptarëve me kultin e shqiponjës.
      • Gjatë gjithë rrugës së mbijetesës nga prehistoria dhe iliro-arbëresho-shqiptarët e ruajtën kultin e shqiponjës, dhe kjo është një ndër faktorët që simboli heraldik kombëtar (flamuri kombëtar shqiptar), i përcaktuar nga Kuvendi Shqiptar i Lezhës të pranohej, sepse ishte edhe pjesë përbërëse e pasurisë shpirtërore tradicionale mbaretnike. Fakti që perandoria bizantine e mori dhe e përdori shqiponjën dykrenëshe nga fondi kulturoro-shpirtëror i Ballkanit, nuk duhet të shihet si huazim më vonë tek shqiptarët. Studiuesit kanë vënë re dhe kanë konkluduar se “Shqiponja dykrenëshe e Skënderbeut nuk ishte ndikim nga ‘faktori bizantin’, por ishte përfytyrim i një kulti të paraardhësve të shqiptarëve”.
      • Nga e majta në të djathtë: 1. Motiv kultik i ngjashëm me zvastikën: qëndisje në veshjen e lartë të xhubletës; 2. Shqiponja dykrenëshe në xhyben e veshjes tradicionale të grave qytetare të Prizrenit
      • Flamuri kombëtar i pranuar nga Kuvendi Shqiptar i Lezhës nuk ishte vetëm akti i pranimit të një simboli heraldik kombëtar, por përkoi me atë, që ky simbol kultik e shpirtëror u bë edhe simbol politik dhe identiteti etnik.
      • Prej shekullit XV e këtej, tek ne shqiptarët, ky simbol kombëtar mbështolli rreth vetes atribute të shumta të shenjta. Shqiptarët, që nga shekulli XV, në flamurin e tyre shihnin vazhdimin simbolikisht të kultit të hyjnisë, së bashku me shenjën etniko-historike të bashkimit shtetëror e politik të kombit shqiptar. Deri më sot na ruhen disa monumente e dokumente, që e pasqyrojnë motivin e shqiponjës së Kastriotëve.
      • Shqiponjë dykrenëshe e qëndisur në xhubletën e lashtë, që u ruajt në Shqipërinë e veriut
      • Ky simbol, që është njëkohësisht edhe shqiponja e flamurit tonë kombëtar, ruhet në varrin e nipit të heroit tonë Konstandin Kastrioti në Napoli, në disa stema të kështjellave të Puljes, ku jetuan pasardhës të kësaj dere.
      • (Teksti dhe ilustrimet: Jaho Brahaj, “Famuri i kombit shqiptar - origjina, lashtësia”, Tiranë, 2007)
      • HERALDIKA SHQIPTARE
      • Heraldika është shkenca që studion historinë dhe evoluimin e stemave dhe armëve mesjetare. Heraldika shqiptare e parë, në planin krahasimtar, rezulton me një moshë me heraldikën evropiane. Gjurmët më të hershme të saj i gjejmë në shekullin XI, në emblemën e principatës së Arbërit, që ndiqet më pas me emblemën e Topiajve, Dukagjinëve, Skurrajve, Muzakajve, Buajve, Balshajve, Gropajve etj. Në Shqipëri ajo pati një zhvillim të vrullshëm me përjashtim të disa ndërprerjeve të shkurtra gjatë pushtimeve të huaja kalimtare. Kulmin e zhvillimit ajo e pati gjatë periudhës historike të Skënderbeut 1444, i cili preu edhe Besëlidhjen Shqiptare me flamur të kuq, me shqipe të zezë dykrenëshe, në çlirimin kombëtar nga zgjedha osmane.
      • Pulla postare të Shqipërisë me elemente të traditës së heraldikës shqiptare
      • Në vitin 1478, me rënien e shtetit të Skënderbeut, nis ndërprerja e kulturës heraldike në Shqipëri, pasi perandoria osmane nuk e aplikonte heraldikën si disiplinë kulturale dhe identifikuese. Në 1479 ra qyteti i Shkodrës, qendra më e lulëzuar e kulturës heraldike. Tradita spostohet në qytetin e Durrësit, qytet që rezistoi deri në vitin 1508, vit ky kur osmanët uzurpuan qytetin. Ulqini dhe Tivari e ruajtën traditën heraldike, por me sa duket viti 1508 shënoi agoninë e kulturës heraldike pasi ajo emigroi bashkë me fisnikërinë shqiptare në Venedik, Ankonë, Raguzë, Napoli etj. Më pas gjurmë janë gjetur në 1690 në qytetin e Pragës për të mbetur të konservuara deri në vitin 1797, si stemat e familjeve Avloniti, Barabati, Basani, Kapodistria, Gonemi, Lança, Trandafili etj.
      • Nga e majta në të djathtë: 1. Emblema e derës shqiptare Buzëzezi (fillimi i shek. XIV); 2. Emblema e Gjergj Arianitit (fundi i shek. XIV); 3. Emblema e Lekë Dukagjinit (shek. XVI)
      • Janë pikërisht 33 stema dhe shenja heraldike që dikur kanë zbukuruar kështjellat, oborret, parzmoret e kalorësve dhe familjeve më të moderuara, ndërkohë që Muzeu Historik Kombëtar në Tiranë ka vetëm 7 të tilla.
      • Shqiptarët pra kanë një traditë tipike europerëndimore në kreimin, materializimin dhe ruajtjen e stemave, flamujve dhe emblemave tjera princërore, mbretërore, nacionale, shtetërore dhe politike. Porse, për habi, ato më me zell janë mbledhur dhe ruajtur, madje edhe studiuar nga të huajt, se sa nga vetë shqiptarët. Sidoqoftë, kohëve të fundit në Kosovë e ka bërë një përpjekje të tillë Shyqyri Nimani, ndërkaq në Shqipëri me studimin e heraldikës merret Gjin Varfi.
      • Stema e familjes Balshaj
      • SHQIPONJA NË SHTETIN E PARË TË ARBËRIT
      • Dëshminë e parë shtetërore të shqiponjës, e kemi te shqiponja njëkrenëshe e Shtetit të Arbërit me sundimtarin Progon (1190-1199). Shteti Arbërit u themelua më 1190 dhe për kryeqytet e kishte Krujën. Pas vdekjes së Progonit, më 1199, sundimin e Arbërit e trashëgoi i biri Gjini (1199-1208). Gjatë sundimit të Gjinit do të ndodhin ngjarje të rëndësishme: si pasojë e Kryqëzatës së Katërt do të përmbyset sundimi bizantin dhe do të krijohen formacione të reja territoriale.
      • [/font][/size]
      • Flamuri i Principatës së Arbërit
      • Në jug të Arbërisë themelohet Despotati i Epirit, në veri Mbretëria (serbe) e Rashkës, ndërsa në lindje Mbretëria Bullgare. Në këtë kohë, kur Republika e Venedikut po pushtonte një pas një qytetet shqiptare: Durrësin, Kaninën, Jerikonë... sundimtarët arbër do të krijojnë aleanca martesore me sundimtarët e vendeve fqinje me qëllim të sigurisë shtetërore.
      • Me rastin e kremtimit të jubileut të madh, 800-vjetorit të shtetit të Arbërit (1190-1990), Drejtoria e Përgjithshme e PTT-së Shqiptare, më 30.I.1991, emetoi pullat postale me shqiponjën e Shtetit të Arbërit.
      • MUZAKAJT...
      • Një nga njerëzit më të shquar të kohës së tij në Shqipërinë e shekullit të XIV ishte edhe Princi Andrea i II-të Muzaka. Me ndihmën e Balshajve dhe aleatëve të tjerë të tij, si Arianitët, Matrengët, ai theu në vitin 1370 pranë Kosturit mbretin serb Vukashinin që ishte zotërues i Kosovës dhe Maqedonisë Perëndimore (Histori e Popullit Shqiptar. Tiranë 2002, fq.294). Pas kësaj fitoreje të bujshme, Perandori Bizantin Joani i V-të Paleologu i konfirmoi A. Muzakës titullin e despotit (princit), duke i dhuruar stemën Perandorake Bizantine, siç ishte shqiponja e zezë me dy krerë e me yll në mes vendosur në një fushë të artë. Kjo zëvendësoi emblemën e hershme të Muzakajve e cila paraqiste një burim që shpërthente nga toka dhe ndahej në dy rrjedha, duke patur një pishtar në mes.
      • [/font][/size]
      • Transformimi i stemës së familjes Muzakaj
      • Këtë ndërrim simbolesh, humanisti shqiptar Gjon Muzaka e pasqyron kështu në Memorialin e tij: "Duhet ta dini se qysh nga kohët antike stema e derës tonë ka qenë një krua i gjallë i cili rridhte në tokë me dy rrjedha në dy anë… Pastaj kanë patur shqiponjën me dy krerë të kurorëzuar me një yll në mes". (Gjon Muzaka. Memorie. Tirane 1996. fq.24).
      • Pas këtij pasazhi të parë nga i njëjti burim mund të përmendim se në Kishën e madhe të Frankavilës në Otranto (Itali) ndodhet një tjetër epitaf i gdhendur mbi pllakën e varrit të Despotit Gjon Muzaka.
      • "I Plotfuqishmi Jezu të falet këtu Gjon Muzaka, i biri i Gjin Despotit, Zot i Myzeqesë dhe i Epirit që nga qytetit i Bizantit trashëgoi shqiponjën dy krenare që mbante në flamur".
      • SKËNDERBEU...
      • [/font][/size]
      • Shqiponja e derës Kastrioti në afreskun e Kishës së Shna Dout në Rodon
      • Skënderbeu përdori si simbol të shtetit të tij shqiponjën dykrenëshe. Njihet fakti se këtë simbol ai e huazoi nga Muzakajt, duke e zëvendësuar stemën që kishte trashëguar nga i ati Gjoni. Ky i fundit përdorte si stemë figurën e një princ (burri) me flokë të gjatë dhe togë (Gjin Varfi, Heraldika Shqiptare. Tiranë 2000, fq. 27). Shqiponjën dykrenëshe e kanë përdorur si simbol të tillë edhe Arianitët, Cernojeviçët e Zetës, Lekë Dukagjini etj.
      • [/font][/size]
      • Vula e Skënderbeut
      • Për herë të parë në histori emblema e Gjergj Kastriotit me shqiponjën dykrenëshe shfaqet në vitin 1451. Ajo paraqitet në një libër uratash që ju dhurua Skënderbeut nga Alfonsi i V-të, Mbreti i Napolit me rastin e nënshkrimit të traktatit të Gaetës - 26 Mars 1451 (Gj. Varfi. Heraldika Shqiptare, fq. 32). Ai ju dorëzua ambasadorëve të Skënderbeut që nënshkruan këtë traktat, Peshkopit Stefan të Krujës dhe at Nikola Bergucit nga Protonoteri i Alfonsit Arrnaldo Fonoleda.
      • [/font][/size]
      • Flamuri shqiptar i kohës së Skënderbeut i vizatuar në një hartë të vitit 1459
      • Simboli përfaqësues i shtetit të Skënderbeut del përsëri në një katalog venecian stemash në vitin 1463, kur Gjon Kastrioti, i biri i heroit mori titullin "Fisnik i Republikës" (Akademia e Shkencës, Historia e Popullit Shqiptar, fq.434). Po kështu ky simbol ruhet i gdhendur në varrin monumental të Konstantin Kastriotit, ndërtuar në vitin 1500 nga gjyshja e tij Donika, në kishën e Shën Marisë së Ëngjëjve në Napoli (Itali). Njëlloj si në flamur, Skënderbeu e përdori shqiponjën dykrenëshe me krahë të ulur dhe yllin me gjashtë cepa sipër edhe në vulën e tij të madhe, të cilën e përdorte në dokumentet zyrtare (Historia e Popullit Shqiptar, fq.433). Ndërkohë, kur Kastriotët u larguan në Itali pas vdekjes së Skënderbeut me 17 Janar 1468, ata jo vetëm e ruajtën simbolin e tyre por e përdorën gjerësisht atë si stemë të heraldikës së tyre...
      • [/font][/size]
      Vula e Skënderbeut në dyllë
      • RIZBULIMI DHE IDENTITETI KUQEZI
      • “Ndoshta e dini që asnjë nga flamurët e fqinjëve tanë ballkanikë nuk është më i vjetër se njëqind e pesëdhjetë vjet. Disa prej atyre nuk e kanë mbushur as qindëshin akoma. Flamuri ynë është të pakën 500 vjet i vjetër, dhe ndoshta disa qindra vjet të tjera përmbi to. Është flamuri historik i Skënderbeut, kryetrimit kombëtar që luftoi njëzet e pesë vjet me radhë kundër Turqve; luftëtari i fundit në Ballkan, i cili ka përballuar Sulltanët më të mëdhenj të Turqisë. Pas vdekjes së Skënderbeut, Shqipëria, e neveritur prej fuqive evropiane, ra në duart e Turqve. Për katërqind vjet me radhë atdheu ynë ka rënkuar nën zgjedhën e sulltanëve. Në këtë periudhë Flamuri i Skënderbeut u harrua, dhe askush nuk e dinte që ekzistonte, gjersa u zbulua prej një studenti të ri nga historia - në latinishte - e Skënderbeut nga Barleti. Ai student ishte Faik Konica...”, ka thënë Fan Noli.
      • [/font][/size]
      • Kopertina e veprës së Marin Barletit: "Historia e jetës dhe veprave të Skënderbeut, princit të Epirit
      • “Faik Konica, sikundër e dini, ka qenë një nga kampionët më të mëdhenj të indipendencës kombëtare; pa dyshim, ka qenë mjeshtëri më i madh i shkrimit të gjuhës sonë dhe, veç këtyre, është njeriu që na ka zbuluar flamurin e Skënderbeut. Ja tre tituj, që nuk munt t’ia mohojnë as kundërshtarët më të egër”.
      • Kur e thotë këtë, Noli bazohet në tri tekstet e Faik Konicës për flamurin, që janë të zhanreve të ndryshme dhe janë shkruar në kohë të ndryshme: një poezi: Flamuri (1899); një artikull kritik: Flamuri i Shqipërisë (1909); dhe një ese: Flamuri (shkruar më vonë). Pikërisht në artikullin kritik Flamuri i Shqipërisë, të botuar në Albania, vëllimi XII, 1909, kemi informatat, në të cilat bazohet Konica për zbulimin e tij, ku në përfundim, konkludoi:
      • “Le të kërkojmë në këto vepra me rëndësi në bëhet fjalë për flamurin e Skënderbeut dhe ç’thuhet
      • I. Anonimi i Tivarit, 1480 (i cituar prej Biemit, faqe 23) thotë: “L’isegna di Skander begh era un’aquila negra distinta in due tete sopra campo rosso”. Domethënë: “Flamuri i Skënder Beut ish një shqiponjë e zezë me dy krerë dhe e hapur në shesh të kuq”.
      • II. Barleti, 1508 (fletë XV) thotë: “Rubea vexilla nigris et bicipitibus distincta aquilis gerebat Scanderbegus”. Domethënë: “Skënder Beu mbante flamur të kuq të shkruar me shqiponjë të zezë dhe dykrerësh”.
      • III. Lavardin-i, 1576 (faqe 42) thotë: “Dans ses estendars, qui estoient tous rouges, il portoi une Aigle noire a deux testes”. Domethënë: “Në flamujt e tij, që ishin të gjithë të kuq, Skënder Beu kishte një shqiponjën e zezë me dy krerë”.
      • “Si e shihni, pra, o vëllezër, flamuri, i cili është një nga më të ndershmit dhe nga më të lëvuarit të botës, është pa dyshim edhe nga më të vjetrit”.
      • [/font][/size]
      • Faik Konica, njeriu që bëri të mos harrohet flamuri i Skënderbeut
      • Këtë artikull Faik Konica e shkroi në vigjilje të shpalljes së pavarësisë kombëtare, kur pamja e flamurit ishte imperativ. Dhe, që nga Shpallja e Pavarësisë (1912), flamuri kombëtar shqiptar ka shqiponjën e zezë dykrerëshe mbi sipërfaqe të kuqe.
      • Faik Konica në shënimin “Fiamuri kombëtar i shqiptarëve”, botuar në revistën “Albania” (15 shtator 1901), ndër të tjera shkruan: “Ngjyma kombëtare jona ësht e kuqja edhe e zeza; këto ngjyma të vëna bashkë janë shenji kombëtar i shqiptarëve”. Marin Barleti, për të cilin Konica thotë: “Qe shkodran dhe e kish parë me sy Skender Beun”.
      • Po ashtu edhe historianë të tjerë, konstatojnë se flamuri i Skënderbeut i ka pasur këto ngjyra. Në këtë kontekst flet Dr. Nikollaq P. Zografi në komentin “Pse u ngrit flamuri në Vlorë dhe jo në Durrës” (“Hylli i Dritës”, nr. 9-10, 1937). Autori në këtë punim përmend atdhetarin e devotshëm, diplomatin e madh, Ismail Qemalin, i cili me atdhetarë të tjerë, në Vlorë më 28 nëntor, 1912 “proklamuan Independencën Shqiptare me shkabën dy-krenore kuq - zi - kuq, dy ngjyra të cilat invokojnë pa dashur kujtimet e ditëve të zeza dhe të gjakut që u derdh për Shqipëri”.
      • I bazuar në zakonet e vjetra të kombit tonë, Bejtullah Destani në esenë “Historia e flamurit tonë kombëtar” (“Albanica”, Prishtinë, nr. 73, 2007) thotë: “Ngjyra e kuqe ka qenë shenja dalluese e fisnikëve në kohërat e vjetra. Pra është afër mendjes që edhe stërgjyshërit tanë ta kenë përdorur në këtë kuptim”.
      • Shqiponja dykrenëshe në revistën “Albania” të Faik Konicës
      • Simbolikës së ngjyrave të flamurit tonë kombëtar kuptim më të gjerë i ka dhënë revista “Leka” në punimin “Shqipni, Liri, Flamur” (pa emër autori), botuar në numrin special të nëntorit 1937 me rastin e 25-vjetorit të Shpalljes së Pavarësisë së Shpipërisë. Në këtë punim është shkruar: “Shtroja e kuqe, toka, e shqipja e zezë, populli. E kuqja njihet në heraldikë si ngjyra mâ fisnike, e ka Martin, Zotin e luftës për planet. Përfaqëson zjermin e rubinit; difton dashtnin e Zotit e të robit, e prandaj bashkim. Këtë vështrim e shofim pá pra në drandofille të kuqe e cila merret prej gjithkuj si shembllesë dashtnije; shembullon marren, gjak të derdhun në luftë, lakmi hakmarrjeje, guxim, trimni, fuqi, madhni, bujari, fisniki të shqueme zotnim. Ngjyra e zezë âsht ngjyrë trishtimi, idhnim, kryengritje, hakmarrje, dëshpërim, dekë”.
      • Siç shkruan revista “Leka” (nëntor, 1937), sipas rrëfimeve popullore, kur është folur për shqiponjën dykrerëshe, është thënë: “Shifet se ka një vështrim bashkimi dymbretnish; e për Shqipnin ka vështrimin e bashkimit të dy vllaznivet që e përmbajnë këtë komb: Toskë e Gegë.
      • Flamuri shqiptar i vendosur në Hënë, nga astronauti i NASA-s me origjinë shqiptare, Alan Shepard. Gjatë gjashtë misioneve amerikane në Hënë, astronautët kanë lënë flamuj të vendit të tyre si simbol të arritjeve shkencore dhe inxhinierike
      • Në esenë “E kuqja dhe e zeza në shkrimet diskursive”, të botuar më 13 tetor në “Zëri”, Hysni Hoxha shkruan: “Simbolika e ngjyrave të flamurit tonë kombëtar: e kuqja dhe e zeza strukturohen shpeshherë në krijimtarinë tonë poetike. Flamuri, që në krijimet e para, si frymëzim poetik, evokohet si simbol i shenjtë kombëtar, si në vjershën e Zef Skiroit: ‘Flamuri i arbërit’:
      • ‘Fluturo te i rimti qiell/ Shejti flamur lyer me gjak’.
      • Fan S. Noli në vjershën e njohur: ‘Shpell’ e Dragobisë’ krijoi një figurë të re simbolike: Bajram Curri, trim i historisë sonë kombëtare, që u flijua për atdhe, në imagjinatën e Nolit është bajrak, flamur i gjallë, qenie e gjallë e mrekullueshme, që simbolizon heroizmin kombëtar në luftë kundër pushtuesve barbarë të trojeve tona etnike.
      • Në vëllimin ‘Konkursi për Hymnin e Flamurit’ nr. 2, (Tiranë 1937), ku janë publikuar tekstet e konkursit për një himn të ri kombëtar, që u shpall me pëlqimin e Këshillit Ministrit të Shqipërisë, ngjyra e kuqe, në 16 vjersha të zhanrit të himnit, si në vjershat e përmendura, është simbol i sakrificës, flijimit për idealin më të lartë kombëtar - çlirimin e Shqipërisë nga armiqtë.
      • ‘Me gjak e ngjyem flamurin ndër beteja/ Kur shkrepëtiu dhe gjëmoi rrufeja...’
      • (vjersha 28, me pseudonim i riu plak)
      • Tifozët shqiptarë me flamurin kombëtar kuqezi
      • ‘Prej Prokupje deri në Nish’, që e këndon rapsodi dhe atdhetari ynë, Dervish Shaqa, është këngë, thirrje e gjakut të qenies sonë, është gjëmë kundër forcave barbare të Serbisë. Prej fundit të vitit 1877 dhe fillimit të vitit 1878, pushteti barbar i Serbisë, me terror të organizuar vetëm gjatë tri ditëve dëboi me dhunë 700 fshatra shqiptare të Sanxhakut të Nishit! Në duart e barbarëve të Serbisë ra Nishi, ra Piroti, Pllana, Toplica, Prokupja, Vranja! Ranë edhe qytete dhe vise të tjera të stërgjyshëve tanë. Rapsodi ynë Dervish Shaqa i shqetësuar thellë këndon:
      • ‘Hajde, hajde Zeqir Llausha/ Tre llogore me gjak i mbushe/ Ço’ Zeqir Bajrakun!/ - S’mund po e luej prej gjakut /- Ço’ Zeqir Bajrakun!/ - S’mund po e luej prej gjakut’.
      • Në këtë këngë rrëqethëse është krijuar imazhi më tragjik, më tronditës që evokon flamuri ynë kombëtar i skuqur, i shenjtëruar dhe i rënduar nga gjaku i derdhur i trimave tanë që u flijuan në mbrojtje të trojeve tona.
      • Si në poezinë gojore, lidhur me të cilën kemi shkruar, po ashtu edhe në poezinë e shkruar, fati i kombit shqyptar, identifikohet me flamurin tonë kombëtar, simbolin e shenjtëruar nga gjaku i trimave atdhetarë, që u flijuan për çlirimin e trojeve tona etnike, si në poezinë e Gjergj Fishtës, Asdrenit, Fan S. Nolit, Lasgush Poradecit, Dhimitër Shuteriqit etj.
      • Në himnet e poetëve tanë evokohet jo vetëm guximi, gatishmëria për sakrificë në mbrojtje të atdheut, por edhe virtytet e larta të qenies sonë kombëtare.
      • Në mes të fushës simbolike të flamurit tonë kombëtar për të cilën folëm, është shqiponja dykrerëshe, e cila edhe vetë është simbol, që evokon guximin, trimërinë, fuqinë, lirinë, lashtësinë e kombit tonë. Kombi ynë identifikohet edhe me vetë shqiponjën jo vetëm në krijimtarinë letrare, por edhe në valle popullore. Historiani bashkëkohor amerikan, Edwin Jacques në veprën ‘Shqiptarët’ (Shtëpia Botuese “Kartë e Pendë”, Tiranë) shkruan: ‘Ata nuk e quajtën vendin e tyre ‘Albania’, por ‘Shqipëria’, ‘Toka e Shqiponjës’. Ata nuk e quajtën veten ‘Albanians’ por Shqiptarë, ‘Bij të Shqiponjës’. Kështu ata u identifikuan me më fisnikun prej shpendëve që fluturon më lart, që çiftohet për jetë dhe që bën çerdhen ndër maja mbi dy mijë metra të larta’”.
      • RRUGËTIMI I FLAMURIT TË PAVARËSISË, SIPAS EQEREM BEJ VLORËS
      • Don Alandro Kastrioti ishte një princ spanjoll. Një stërgjysh i tij kish qenë nën mbret i Napolit. Në vitin 1600 ky fisnik ishte martuar me markezen Auleta Kastrioti. Me një origjinë të tillë Don Alandroja e shpalli veten në fillim të viteve 1900 pretendent të fronit të Shqipërisë. Me famën që gëzonte, propagandën dhe mjetet financiare të shpenzuara prej tij, Alandro Kastrioti pati meritën që e bëri të njohur problemin shqiptar në qarqet politike evropiane. Diku në vitin 1907, Eqrem Bej Vlora, një nga kushërinjtë e Ismail Qemalit dhe njëri prej personaliteteve më të shquara të Shqipërisë së gjysmës së parë të shekullit XX, pati fatin të vizitonte Don Alandron në Paris (E. B. Vlora, Kujtime. Tirane 2003. fq.215). Takimin me këtë "personazh të çuditshëm" ai e përshkruan kështu: "Don Alandro na ftoi për darkë në vilën e madhe si pallat ku na njohu me shoqërinë e lartë të pranishme. Pasi përfundoi darka, një shërbëtor solli një kuti kadifeje të kuqe mbi një tabaka argjendi dhe e vendosi para Don Alandros. Ai u ngrit dhe mbajti një fjalim të bukur... dhe pastaj hapi kutinë e kadifenjtë dhe nxori prej andej një flamur shqiptar: një shqiponjë e zezë dykrenëshe në fushë të kuqe dhe ma dha mua... Pesë vjet e ruajta këtë flamur në dhomën e gjumit varur me një gozhdë anash krevatit, derisa erdhi vërtet dita që kishte profetizuar don Alandroja. Krejt papritur e krejt rastësisht ky flamur u ngrit vërtet si simbol i Pavarësisë së Shqipërisë...
      • Flamuri i Alandro Kastriotit
      • Lidhur me flamurin shqiptar, Eqerem Bej Vlora shkruan po ashtu: “Historia e Flamurit shqiptar tretet në mjegullën e kohës. Në veprën e tij, ‘Jetët paralele’, Plutarku thotë se Pirroja, mbreti i Epirit, pas betejës së Heraklesë (280 para Krishtit), kur dëgjoi luftëtarët e tij tek po këndonin një këngë, ku e shquanin si shqiponjë, ai iu tha atyre: ‘Në qofsha unë shqiponjë, ju jeni krahët që më sollët fitimtarë deri këtu’. Në monedhat e qytetit iliro-epirot të Orikumit duket një shqiponjë, që mban në kthetra rrufetë e Zeusit. Po kështu, kalorësit e Skënderbeut (Sipas ‘De vita… Georgi Castrioti’ të Barletit) gjatë fushatës së tij në Pulje, në ndihmë të mbretit të Napolit, në luftën kundër baronëve, mbanin flamuj të vegjël, të kuq, me një shqiponjë të zezë dykrenëshe në mes.
      • Eqerem Bej Vlora
      • Shqiponja dykrerëshe është simbol i pushtetit perandorak (bizantin,gjerman, rus). Sundimtarët e mëdhenj dhe të vegjël, që u shkëputën nga perandoria bizantine, vazhduan ta mbajnë këtë simbol pushteti.
      • Kështu, mbase, ka bërë dhe Skënderbeu. Sidoqoftë, në gojëdhënat e arbëreshëve ky kumt ruhet ende i gjallë. Mbi varrin e nipit të Skënderbeut në kishën e shën Mërisë së engjëjve, në Napoli, është vënë stema e tij: një shqiponjë heraldike me një yll të bardhë e vezëllitës pesëcepësh mbi dy krerët.
      • Midis viteve 1880-1895, Zef Skiroi e më vonë Anselmo Sorekio, në të përmuajshmen e tyre arbëreshe, e botuan, thuajse në çdo numër, këtë emblemë, si flamur të Shqipërisë.
      • Pas 1900-ës, atë e vë edhe Faik Konica në të përmuajshmen e tij ‘Albania’ në Bruksel. Në shtator të vitit 1909, së bashku me djelmërinë e qytetit, unë organizova në shtëpinë time shfaqjen e dramës ‘Pirrua’ të Mihal Gramenos. Aty, kur kryepriftëresha e Orikumit i zgjat Pirros, që po nisej për në Itali, një flamur, dhe me një ton patetik e duke shkërbyer legjendën e Kostandinit, i thotë: ‘Me këtë shenjë ti do të fitosh (in hoc signo vinces)’. Në prani të prefektit, oficerëve turq, si edhe të gjithë trupit konsullor, me shaka, por edhe me një farë kapaidallëku, unë ngrita për herë të parë në skenë flamurin shqiptar.
      • Pikturë e shndërruar më vonë në kartolinë ku fiksohet momenti kur Ismail Qemali, nga ballkoni i sarajeve në Vlorë njofton popullin për shpalljen e mëvetësisë së Shqipërisë dhe më pas ngre flamurin e Skënderbeut
      • Asnjë nga zyrtarët e pranishëm turq nuk u ndie, ndërkohë që salla shpërtheu në duartrokitje.
      • Euforia atdhetare krijoi një gjendje të nderur. Natyrisht, që u raportua menjëherë në Stamboll, por qortimi i vetëm, që dëgjova unë pastaj, më erdhi nga xhaxhai, Ferit pasha, asokohe, ministër i Brendshëm. Ai e quajti ‘të pahijshme’ këtë sfidë në shtëpinë time dhe para të ftuarve të mi...
      • Një javë pas kthimit tim në Vlorë, çova Murat bej Toptanin dhe Hydaj efendin tek Ismail Qemali, duke iu lutur të më kthente flamurin që i pata huajtur. Më premtuan të ma kthenin atë menjëherë, sapo zonja Marigo Posio (një atdhetare e madhe demokrate, por që i pëlqente reklama) ta kishte qepur e qëndisur flamurin e ri. E pra, më 28 nëntor kryeobjekti i ditës, flamuri si simbol i pavarësisë, me atë pakujdesin tipike shqiptaro-lindore ishte harruar. Për më tepër shumica nuk e dinte sesi ishte ai. Kurrkush më përpara as e kishte parë, as e kishte mbajtur. Askush në Vlorë nuk kishte flamur në shtëpi. Shtetformuesit ranë në hall dhe vështruan njëri-tjetrin të hutuar.
      • Atëherë ngrihet miku im Hydai efendiu dhe thotë se në dhomën e gjumit të Eqrem beut varet në mur një flamur shqiptar, i futur në një kornizë të bukur. Dhe pyeti se a mund të merrej pa qenë aty i zoti? Ismail beu i dha leje dhe kështu flamuri që dikur don Aleandro Kastrioti më kishte dhuruar solemnisht në Paris, shtegtoi në konakun fqinj dhe ra në duart e Ismail beut, i cili ia dorëzoi Murat bej Toptanit, me porosinë ta varte jashtë, ndërkohë që vetë qëndronte në dritare. Mijëra njerëz u mblodhën në sheshin para shtëpisë dhe në kopsht, duke brohoritur ‘rroftë, rroftë’ edhe pse shumë prej tyre nuk e kuptonin edhe aq se ç’po bëhej.
      • Më vonë kur unë në ditët festive të shpalljes së pavarësisë si shtet i lirë dhe i pavarur, ngrita flamurin shqiptar në ballin e shtëpisë sonë, disa kosovarë të mirë më thanë: ‘Shumë mirë e bëtë ju të diturit që ngritët flamurin e babë Kralit (pra të perandorit Franc Jozef) se tani nuk ka më se ç’të na bëjë as serbi i poshtër, as malazezi morracak’. Kur pyeta se ku e kam parë shqiponjën e zezë m’u përgjigjën krenarisht : ‘Tek ushtarët e babë Kralit, në Pazarin e Ri’.
      • Kartolinë e vitit 1920, që mendohet se paraqet flamurin origjinal të ngritur në Vlorë më 28 nëntor 1912
      • Por, natyrisht, pati edhe të tillë si një farë Haxhi Muhamet efendiu, një klerik i rëndësishëm e fanatik në Vlorë dhe ithtar i fortë i tim eti, i cili shprehej me zemërim se Ismail beu kishte zgjedhur një korb si simbol të Shqipërisë së lirë. (Ah ta kishte bërë Shqipërinë Syria beu, ankohej ai, tani do të kishim në flamur syret e bukura të kuranit. Po ç’mund të presësh tjetër nga Ismail beu, që ka e kaluar të gjithë jetën në vendin e frëngjve?)! Kur ia rrëfeva historinë Ismail beut, ai qeshi me të madhe, por edhe më kërcënoi me gisht se do t’i tregonte hoxhës që flamurin nuk e kishte gjetur ai, por unë”!
      • (Eqrem Bej Vlora. Kujtime, Tiranë 2003)
      • MISTERI I FLAMURIT TË 28 NËNTORIT 1912
      • Simboli i pavarësisë në 28 nëntor 1912, flamuri, vazhdon të ketë disa enigma të pazgjidhura deri në ditët e sotme. 100 vjet më vonë, nuk është zbuluar ende se cili ishte ai person që solli flamurin në Vlorë dhe ia dha Ismail Qemalit, që më pas, me krenari valëviti flamurin e parë të Shqipërisë së pavarur. Dokumentet e shkruara dhe fotografitë mungojnë. Kjo është arsyeja përse gjendemi sot përballë aq shumë hipotezave apo fakteve që lënë vend për dyshim, se kush e solli flamurin dhe nëse mund të zbulohet e vërteta historike.
      • Varianti i parë: Në verën e vitit 1911, zonja Marigo Pozio, me pretekstin se do të mjekohej, udhëtoi drejt ishullit të Korfuzit. Aty takohet me përfaqësues nacionalistë të kolonive shqiptare që ishin mbledhur në ishullin grek. Midis tyre ishin edhe përfaqësues nga SHBA-ja të dërguar nga shoqëria patriotike “Besa-Besën”. Patrioti Kola, me të vëllain Thoma Katundi i dorëzuan zonjës Marigo flamurin me të cilin ajo u kthye në Vlorë duke e veshur nën teshat e saj. Një vit më vonë, Marigoja ia dhuroi këtë flamur plakut të Vlorës, Ismail Qemalit, për ta ngritur në 28 nëntor, në ballkonin e shtëpisë së Xhemal Beut.
      • Gazeta “Arbëria” që dilte në Gjirokastër, në kohën e saj shkruan se “Flamurin kombëtar që u ngrit për herë të parë në Vlorë nga Ismail Qemali është qëndisur nga Marigo Posio mbi copën e blerë te tregtari Diamant. Qëndisja është bërë sipas modelit të shqipes që kishin vizatuar patriotët don Mark Vasa dhe Petro Fotografi. Këtë e dinin dhe shumë patriotë të tjerë. Me të hollat e saj punoi dhe 500 flamuj për zyrat e ndryshme të shtetit të parë shqiptar”
      • [/font][/size]
      • Varianti i dytë: Shumë patriotë kanë të njëjtin mendim se flamuri i ngritur në 28 nëntor është pikturuar nga vetë dora e zonjës Marigo, sipas modelit të shqipes së vizatuar nga Dom Mark Vasa. Këtë hipotezë e mbështet edhe zonja që ka punuar pranë Marigosë gjatë të gjithë jetës. Ndërsa, flamuri prej Amerikës që solli Marigoja iu dorëzua Llambi Bimblit, i paprekur kur këta po niseshin për në Korçë dhe ky flamur u ngrit kur Korça deklaroi nga ana e saj pavarësinë. “Flamuri që bëmë ne nuk është krejt i kuq, por në ngjyrën e specit”, kujton ndihmësja e Marigosë.
      • Varianti i tretë: Bejlerët e Vlorës thoshin se këtë flamur ua kishte dhuruar Don Aladro Kastrioti dhe se kishin qenë ata që e dorëzuan më pas tek Ismail Qemali.
      • Varianti i katërt: Revista “Hylli i Dritës” shkruante në vitet pas pavarësisë se Ismail Qemali, duke ardhur nga Vjena, u ndal në Kotor dhe atje ka marrë një flamur diku tek dy metra të gjatë.
      • Varianti i pestë: Patrioti korçar, Thoma Nasi, në autobiografinë e tij shkruan se në vitin 1911, së bashku me një numër tjetër patriotësh, u kthyen në atdhe me qëllim që të luftonin kundër armikut dhe njëkohësisht sollën edhe flamurin e parë, që u ngrit më pas në datën 28 nëntor 1912 prej Ismail Qemalit.
      • [/font][/size]
      • Varianti i gjashtë: Spiridon Ilo dhe patriotë të tjerë tregojnë se grupi që u nis nga Rumania për të shpallur pavarësinë kishte marrë me vete edhe atë që do të shndërrohej në flamurin e parë të shtetit të pavarur shqiptar. Kjo dokumentohet me fjalët që Spiridoni i ka thënë djalit të tij: “Flamurin që përgatitëm në Bukuresht, unë e kam mbajtur në gji që nga Bukureshti e deri në Vlorë dhe pastaj, pasi e valëviti Ismail Qemali, unë e valëvita në parmak me sqepar”.
      • Sipas këtij versioni, flamuri që Ismail Qemali ka ngritur në Vlorë dhe që simbolikisht shënon pavarësinë, është po ai që zbukuronte podiumin e hotel “Kontinentalit” në Bukuresht, mbrëmjen e 5 nëntorit 1912. Takimi i Ismail Qemalit me patriotët Shqiptarë të Bukureshtit, u bë vendimtar për shpalljen e pavarësisë, që u bë realitet 23 ditë me vonë në Vlorë.
      • Varianti i shtatë: Spiridoni, me flamurin që kishte me vete, bujti tek shtëpia e Marigo Pozios, meqë ishte kushërira e parë e tij. Marigoja i qëndisi flamurit thekët e verdhë, për ta bërë ashtu siç e tregoi Spiridoni, në kartolinën e vitit 1920.
      • Varianti i tetë: Eqerem bej Vlora, në kujtimet e tij shkruan se ai që u ngrit në datën 28 nëntor 1912 ishte flamuri i shtëpisë së tij, të cilin e ruante në një kornizë, pasi i ishte dhuruar nga Aladro Kastrioti.
      • [/font][/size]
      • Varianti i nëntë: Nga gazeta “Kolonja”, në vitin 2001 është shkruar: “Asim Dika ishte ai që mori flamurin e qëndisur nga motrat Qirjazi dhe ia çoi Ismail Qemalit në Vlorë”.
      • Varianti i dhjetë: Në librin e tij, “Patriotizma dhe Nacionalizma”, patrioti Kristo Floqi flet për flamurin e ngritur në Vlorë në vitin 1912, duke paraqitur të dhëna të tjera mbi origjinën e flamurit, të dhëna që ai i ka krahasuar edhe me të vëllain e tij, juristin Thanas Floqi.
      • VERSIONET E FLAMURIT
      • Fillimisht, forma e shkabës së zezë dykrenëshe mbi fushën e kuqe nuk ka qenë kjo që njohim në ditët e sotme. Ajo nuk ka pasur këtë formë kaq klasike, por ka njohur forma që shumëkush dëshiron t'i përdorë akoma edhe sot e kësaj dite, pra, më natyrale e ndoshta, edhe më të bukura. Shpeshherë ajo është shoqëruar me simbole të tjera, duke filluar që nga përkrenarja e Skënderbeut e deri te yjet me pesë apo me gjashtë cepa. Edhe ngjyra e kuqe, në sfond të flamurit, ka ndryshuar shpesh forcën apo tonin, duke u dukur herë më e zjarrtë e herë më e mbyllur, gati në të murrme.
      • Flamuri i Princit Wilhelm Wied
      • Gjatë kësaj kohe disa qeveri e grupime politike kanë dashur ta rishikojnë disa herë formën e simbolit kombëtar si për të treguar se me to fillon ndryshimi. Kështu, për shembull njihen disa versione të ndryshme gjatë kohës së periudhës së viteve të para të pavarësisë e të krijimit të shtetit të ri shqiptar, si: vitet e Këshillit të Regjencës, Republikës Autonome Franceze të Korçës, Republikës Parlamentare në fillim të viteve '20 dhe kohës së Mbretit Zog.
      • Flamuri i Mbretërisë së Shqipëris
      • Më pas, ato pasohen me veshjen e shkabës shqiptare me simbolet e kohës së pushtimit fashist të Shqipërisë (sëpatat romake), qeverisë së kohës së pushtimit gjerman (këshilli i regjencës). Kjo periudhë pasohet nga një periudhë shumë e gjatë, ajo e regjimit komunist, e cila njohu vënien e yllit pesëcepësh me nuanca të verdha në krye të shkabës dykrenëshe. Edhe forma e shqiponjës tashmë njohu një ndryshim, megjithëse jo shumë të madh, por që gjithsesi vihet re qartë, pasi u bë më klasike dhe iu largua versionit të mëparshëm që ngjiste më shumë me "shpendin krenar" në origjinalin e tij.
      • Flamuri i Shqipërisë gjatë okupimit fashist
      • Me rënien e komunizmit, u hoq ylli pesëcepësh dhe për disa kohë pati diskutime për vënien apo rivënien e përkrenares së Skënderbeut mbi shkabën e zezë, e cila pak a shumë, ka mbetur në formë e njëjtë me atë të kohës së monizmit. Në legjislaturat e para të Kuvendit të ri, pas vitit 1990, pati tentativa apo mendime për ta riparë formën e saj e për t'ia përshtatur modeleve të hershme, pra, të mos ishte si një stampë, kaq klasike, por më natyrale e ndoshta të dukeshin edhe forma e pendëve apo luspave në trupin e krahët e saj.
      • Flamuri i Shqipërisë komuniste
      • Por, flamuri nuk njeh vetëm një version, pasi edhe vetë ato, sipas funksioneve që përdoren, ndryshojnë shpesh edhe formën dhe përmbajtjen. Kështu, p.sh., flota luftarako-detare ka flamurin e saj të dallueshëm qartë nga flamujt e tjerë që përdoren për ceremoni shtetërore, njësitë e tjera ushtarake e pse jo, edhe shoqata e grupime të tjera qeveritare e joqeveritare përgjatë kohërave.
      • Flamuri me yll të cilin regjimi serb ua imponoi shqiptarëve të Kosovës
      • Flamuri tashmë ka vetëm elementin e shqiponjës dykrenëshe të zezë në fushën e kuqe. Stema e shtetit ka pamjen e një shqyti të kuq me shqiponjën dykrenëshe të zezë. Më 21 tetor 1998, stemës i shtohet përkrenarja e Gjergj Kastrioti Skënderbeut. Pamjen përfundimtare të simbolit tonë kombëtar ia dha ligji i miratuar në Kuvendin i Shqipërisë më datë 22 korrik 2002, ku pjesa e caktuar për flamurin përcakton se ai përbëhet prej këtyre elementëve: një fushë e kuqe gjaku me një shqiponjë të zezë dykrenëshe në mes, me krahë të hapur anash. Secili krah i shqiponjës ka 9 pendë e bishti ka gjithsej shtatë. Raporti i dimensioneve të flamurit tashmë është: 1 x 1,4. Sipas ligjit, çdo shtetas shqiptar ka të drejtën e mbajtjes e përdorimit të flamurit kombëtar, ndërsa për institucionet publike është i detyrueshëm në mjediset e jashtme e të brendshme.
      • Flamuri i Dardanisë apo flamuri që është futur në përdorim nga kryetari i ndjerë i Kosovës, Ibrahim Rugova. Ky ishte propozimi i parë për flamur shtetëror të Kosovës